Arnon Grunberg | Tzum literaire weblog

Nieuws: Nieuwe Grunberg verschijnt in mei 2012

woensdag 23 november 2011 | Bart Temme | 0 reacties

De nieuwe roman van Arnon Grunberg, De man zonder ziekte, verschijnt in mei 2012. ‘In De man zonder ziekte reist een jonge Zwitserse architect af naar Bagdad om een nieuw operagebouw te ontwerpen. Een man die ervan overtuigd is dat een architect het leven van de mens mooier en makkelijker moet maken,’ aldus uitgeverij Nijgh en Van Ditmar in hun voorjaarscatalogus. Vorig jaar nog verscheen zijn roman Huid en haar die werd genomineerd voor de Libris Literatuur Prijs en de AKO Literatuurprijs.

De catalogi van de andere literaire uitgeverijen druppelen ook langzaam binnen. Bij De Arbeiderspers verschijnt de nieuwe roman van Peter Terrin, Post Mortem. De Vlaming brak door met zijn roman De bewaker die lovende kritieken ontving, de shortlist van de Libris Literatuur Prijs haalde en waarmee hij de EU-literatuurprijs won.

Opvallend is dat de nieuwe roman van Oek de Jong niet is aangekondigd. Het was al even bekend dat De Jong aan een lijvige roman werkt met als werktitel Het Sas. De roman is een familiegeschiedenis die zich uitstrekt over drie generaties. Het speelt zich af in het Goese Sas en zou dit najaar verschijnen. Op zijn website stond al enige tijd in grote kapitalen: ‘WORK IN PROGRESS: DE NIEUWE ROMAN‘. Maar dit nieuws is er intussen afgehaald.

Column: Karel ten Haaf – Vaanrianten

woensdag 16 november 2011 | Karel ten Haaf | 0 reacties

Afgelopen week verwierf ik een interessant exemplaar van de avonturen van cornelis bastiaan vaandrager 1 (Nijgh & Van Ditmar, [’s Gravenhage][1963]), de eerste en enige verhalenbundel – ‘ongekuist’ – van Vaandrager.
Ik schafte het boek aan omdat ik las in Nieuwsbrief 435 (8 november 2011) van antiquariaat Fokas Holthuis in Den Haag:

Exemplaar met handgeschreven, gesigneerde opdracht van de auteur aan een collega: ‘een kwestie van oefening/ jan ‘64, voor/ Remco [Campert]/ Cornelisbastiaan’. Bovendien met een drietal inhoudelijke correcties in de tekst, van de hand van de auteur, in dezelfde groene balpen.

Het ging mij daarbij niet zozeer om de opdracht, als wel om de tekstvarianten. Desalniettemin mailde ik (na ontvangst van het boek) aan Nick ter Wal, werkzaam bij Fokas Holthuis en degene die mij erop wees dat dit exemplaar in de Nieuwsbrief stond: ‘Een vraagje: hoe weten jullie dat de Remco in de opdracht Campert is?’ – ik wil namelijk altijd graag alles weten en kon nergens uit op maken dat het boek aan Campert had toebehoord.
Ik kreeg antwoord per omgaande:

De exacte bron is moeilijk te achterhalen, maar de vorige handelaar die het boek aanbood gaf tussen vierkante haken aan dat het om Campert ging. Niet onwaarschijnlijk, aangezien Campert meerdere keren al en bij verschillende handelaren boeken uit zijn bibliotheek heeft verkocht. Als je nu op Boekwinkeltjes zoekt naar boeken met opdracht aan Campert, dan vind je bij zeker drie boekwinkeltjes opdrachtexemplaren van o.a. Arnon Grunberg, Mensje van Keulen en Tom Lanoye.

Goed, dan ga ik er maar vanuit dat het klopt, en leg ik dat hierbij vast in de wellicht ijdele hoop dat mijn niet-bibliofiele erfgenamen (die rotlui die mijn bibliotheek uit elkaar gaan trekken) die Campert hoger hebben zitten dan Vaandrager, dit kleinood niet in de asemmer zullen werpen.

In het slechts iets meer dan twee pagina’s tellende verhaal Een Midzomernachtsdroom bracht Vaandrager maar liefst twee correcties aan: op pagina 51 veranderde hij ‘Dijkzicht’ in ‘Dijkzigt’; op pagina 52 was de ingreep groter: ‘Ik zet mijn tanden er in en bijt door.’ werd middels een krachtige doorhaling ingekort tot ‘Ik bijt door.’
de avonturen van cornelis bastiaan vaandrager 1 werd bij leven van de auteur niet herdrukt, dus hoe hoog deze twee zaken de auteur zaten zullen we helaas nooit weten. lees verder ›

Filmpje: Arnon Grunberg viert zijn veertigste verjaardag

woensdag 9 november 2011 | Coen Peppelenbos | 0 reacties

Documentaire gisteren van Het uur van de wolf: ‘Arnon Grunberg: heb je nog steeds vrienden?’

Reportage: De uitreiking van de AKO Literatuurprijs 2011

dinsdag 1 november 2011 | Bart Temme | 1 reactie

Gisteren werd de AKO Literatuurprijs 2011 uitgereikt aan Marente de Moor voor haar roman De Nederlandse maagd. Daan van der Valk van Boekhandel H. de Vries uit Haarlem hielp mee achter de schermen van de uitreiking van deze prestigieuze literatuurprijs. Speciaal voor Tzum.info schreef hij onderstaande reportage en maakte hij foto’s.

31 oktober, Scheepvaartmuseum, Amsterdam, uitreiking AKO Literatuurprijs 2011

Een paar weken geleden werd mij gevraagd om achter de schermen mee te helpen bij de AKO Literatuurprijs 2011. De jury kwam namelijk in onze boekhandel eten na de vergadering over de toplijst in Haarlem. Voorzitter Hirsch Ballin was onder de indruk van de boekhandel. Hij wilde veel langer blijven, maar de taxi stond al vrij snel na het eten klaar om hem naar Hilversum te brengen en de nominaties bij Nieuwsuur bekend te maken.

Alle juryleden en veel auteurs die in het verleden de AKO Literatuurprijs hadden gewonnen, kwamen voor de prijsuitreiking bijeen in de Bibliotheek Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam. Voor alle genodigden was een hele kleine maar zeer bijzondere selectie van Letterkundige documenten tentoongesteld: een dagboek van Willem Kloos, de taxirekening van Arnon Grunberg van Nederland naar Italië (hij stapt geen vliegtuig in), het manuscript van De kleine blonde dood.

Taxirekening Grunberg

Manuscript De kleine blonde dood

Na een drankje aldaar vertrokken we met de rondvaartboot naar het Scheepvaartmuseum. Ik kan je zeggen: een groep auteurs op tijd de boot in krijgen – er was namelijk een zeer strak tijdschema – is geen pretje. Het Scheepvaartmuseum is overweldigend evenals de aankomst per boot met alle gasten die buiten stonden om de schrijvers op te wachten.

De gasten wachten de rondvaartboot op

In de overdekte binnenplaats vond het diner en de uitreiking plaats. Het eten was top. Mabre van gerookte zalm, gebraden kalfsentrecote en warme tartin van peren. Aan de tafels werd uiteraard druk gespeculeerd wie de prijs zou moeten ontvangen. Ik denk dat tachtig procent van de gasten er zeker vanuit ging dat Peter Buwalda de prijs zou krijgen, vooral omdat hij al zo vaak genomineerd is geweest voor literaire prijzen. Maar ook hoorde ik een paar keer de naam Jeroen Brouwers vallen, met als argument dat hij ernstig ziek is. Ik, als één van de weinige aanwezige boekverkopers (er waren vooral veel bobo’s uit het vak), hoopte op Thomése of Buwalda, twee stadsgenoten. Als boekverkoper zouden deze auteurs me zeker heel veel meer omzet opleveren.

Erwin Mortier en Connie Palmen

Tussen de gerechten door vertelde Aaf Brandt Corstius een hilarisch verhaal over een fictief auteur die naar de uitreiking ging van de AKO literatuurprijs en de prijs ook won. Hopelijk wordt dit verhaal ooit nog eens gepubliceerd. De jury had aan het eind van de middag de langste vergadering achter de rug. Ruim twee uur hebben ze er over gedaan om de winnaar te bepalen. Na het diner kreeg ik als taak de aanwezige fotografen in bedwang te houden. Op slinkse wijze probeerde ze me te verleiden naar welke tafel ze moesten gaan, maar ja voor mij was het ook een complete verrassing toen de naam van Marente de Moor werd uitgesproken.

Marente de Moor neemt prijs in ontvangst

Zo zie je maar weer. De jury laat zich niet leiden door verkoopmotieven, ziektes et cetera. En zo moet het ook gaan! Voldaan van een mooie avond maar enigszins ook wel een beetje teleurgesteld omdat een stadsgenoot niet had gewonnen, verliet ik om twaalf uur het Scheepvaartmuseum. De volgende dag verkocht ik als eerste boek Bonita Avenue. Er verscheen een grote glimlach op mijn gezicht.

Tekst en foto’s: Daan van der Valk

Reportage: Wie wordt de nieuwe Mulisch?

woensdag 20 juli 2011 | Coen Peppelenbos | 0 reacties

Wie wordt de nieuwe Mulisch?

In de vakantietijd enkele succesnummers uit het rijke papieren archief van Tzum. In 1998 ging Derwent Christmas op pad om uit te zoeken wie de opvolger zou worden van Harry Mulisch. Niet door inhoudelijke analyse, maar door een paragnost te vragen om een voorspelling te doen aan de hand van foto’s. Ondergetekende had het idee bedacht, maar ik was te schijterig om het uit te voeren. Derwent niet. Het resultaat was een opmerkelijke reportage met even opmerkelijke voorspellingen. Niet iedere recensent was lovend over deze reportage. Peter Swanborn in de Volkskrant had het over een ‘lasterpaktijk van een paragnost’.

De weg naar Irnsum is donker. Terwijl ik de auto over de kronkelige weg tussen de duistere weilanden door laveer, kijk ik vluchtig op het dashboardklokje. Ik ben al een keer verkeerd gereden en heel stiekem vraag ik me af of hij dat nu weet. Ik ga op bezoek bij Antoon Wester, paragnost van Irnsum.
‘Twee trappen op,’ zegt de vrouw die me binnen laat en ze gaat me voor naar een vertimmerde zoldering, waar het naar wierook ruikt en waar rustgevende muziek klinkt. In een wit beklede stoel zit Wester op me te wachten. Hij staat niet onmiddellijk op als de vrouw me aan hem presenteert, maar neemt me even heel kort op met een strakke blik. Als we elkaar de hand schudden denk ik: dus jij gaat de toekomst van jonge schrijvers voorspellen.

‘Misschien moet ik eerst even vertellen wat ik precies doe,’ zegt Wester en gaat ontspannen achterover zitten en legt z’n vingertop-pen tegen elkaar aan: ‘Het is namelijk niet eenvoudig om vanaf een foto iets waar te nemen. Daarom werk ik heel gericht op de persoon, dat wil zeggen dat ik me niet zozeer bezig houd met aura’s en dergelijke. Ik richt me op de persoon en krijg zaken door uit diens verleden, heden en toekomst. Vraag me niet hoe dat komt, dat weet ik zelf niet en dat interesseert me ook maar bar weinig. Wat ik probeer, is de lijnen te vinden naar die persoon. Ik probeer de persoon terug te vinden, te kijken waar hij zich op het moment bevind en dan heb ik het niet over een plaats, maar over zijn hele wezen. Hoe voelde hij zich op het moment dat de foto is gemaakt. Als paragnost ben je in staat zaken te zien, horen en voelen die van veel grotere invloed en kracht kunnen spreken dan de normale kracht die we ervaren in de wereld.
Aan gedragingen heb ik niets. Ik moet achterhalen wie de persoon is achter de persoon die ik tegenover me heb zitten. Neem bijvoor-beeld gedrevenheid, ambitie. Aan de houding en het gedrag van iemand lees je vrij gemakkelijk een bepaalde gedrevenheid af. Waar ik me op richt is de herkomst en de werking van de prestatiedrang. Ik kruip daarvoor in de huid van de ander en probeer te ontdekken hoe de persoon in elkaar zit, want ambitie is vaak gerelateerd aan de opvoeding en het opgroeien.’
lees verder ›

Recensie: Arnon Grunberg – Brieven aan Esther

maandag 16 mei 2011 | Coen Peppelenbos | 0 reacties

Recensie: Arnon Grunberg – <em>Brieven aan Esther</em>

Schrijven op de kinderboerderij

Brieven aan Esther is een boek dat het begrip plaatsvervangende schaamte een nieuwe inhoud geeft. In 1992, Grunberg stond net voor zijn doorbraak met Blauwe maandagen, startte hij een correspondentie met Esther Krop. Zij had op het gymnasium gezeten en wilde nu iets artistiekerigs doen. Ze schreef al gedichten – Grunberg vindt haar eerste gedichten veelbelovend – maar ze wil ook in de beeldende kunst verder. De brieven die Esther aan de jonge schrijver schreef zijn verloren gegaan, maar dat lijkt niet zo’n heel grote ramp te zijn als je de antwoordbrieven leest.

Zelden heb ik iemand zo venijnig brief na brief een ander terecht zien wijzen. Je vraagt je zelfs af waarom Grunberg telkens maar weer de moeite neemt om een brief te schrijven. Waarschijnlijk schrijft ze ietwat dweperige brieven over haar toekomst waar nogal meisjesachtig over idealen wordt gesproken of de waarheid. Die vaagheden in taal en de niet uitgedachte redeneringen worden meteen afgestraft.

‘maar jij wil waarheid verkondigen, dat denk je althans, en dan verkondig je weer een paar bloedeloze zinnen. In naam van de liefde, de waarheid en allemaal andere mooie dingen.’

lees verder ›

Artistiek Bureau: Verworven

vrijdag 22 april 2011 | Nick ter Wal | 0 reacties

Het Letterkundig Museum in Den Haag lijkt er een concurrent bij te hebben: Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam heeft de laatste tijd belangrijke archieven van schrijvers en vormgevers verworven. De komst van het archief van Arnon Grunberg is misschien het opmerkelijkst, omdat de schrijver nog leeft en zijn archief dus alsmaar uitdijt. Bij de Grunberg-paperassen in Amsterdam valt de Haagse collectie Grunberg (een stapeltje foto’s en een drukproef van Blue Mondays) in het niet.

Gisteren voegde Grunbergs uitgever Vic van de Reijt nog een oversized dummy van de roman Huid en Haar aan de collectie toe. Conservator Garrelt Verhoeven liet Van de Reijt daarna enkele originele stukken uit de onlangs verworven collectie zien. Een interview met een vijftienjarige en zeer zelfbewuste Grunberg (Van de Reijt: ‘Dat zegt het kreng op z’n vijftiende!’), een torenhoge rekening van een taxiritje Rome-Eindhoven, een Spaans rijbewijs (waarover Grunberg altijd heeft beweerd dat hij er geen bezat) en een notitieblokje. Van de Reijt vond op een willekeurige pagina van het bloknoot twee Grunbergiaanse oplossingen voor de problemen in het Midden Oosten. ‘1. De Joden roeien de Arabieren uit. 2. De Arabieren roeien de Joden uit.’ lees verder ›

Interview: Arnon Grunberg over Huid en Haar

dinsdag 22 februari 2011 | Nick ter Wal | 0 reacties

‘Mij interesseert het niet monsterlijke aan het monster’

Door bemiddeling van zijn personal assistant kon Tzum enkele vragen afvuren op schrijver Arnon Grunberg, naar aanleiding van diens roman Huid en Haar. Een vraaggesprek per e-mail, over en weer. De vragen kwamen steevast uit Groningen, de antwoorden achtereenvolgens uit New York, Buenos Aires, Amsterdam, Dublin en New York. ‘U lijkt het interview te overschatten. Er is leven buiten het interview.’