Willem Frederik Hermans en Groningen: een combinatie die in het verleden niet werkte en in het heden evenmin. Het valt zeer toe te juichen dat er overal in het land bordjes op huizen van beroemde schrijvers komen te hangen. In tegenstelling tot het buitenland eren wij onze schrijvers nauwelijks. Het valt ook zeer toe te juichen dat Groningen dat soort bordjes nu in de stad ophangt. Over de lelijke vormgeving en het lelijke plastic email zullen we het maar niet hebben. Voor de afbeelding van Hermans is een foto van Klaas Koppe gebruikt. Laten we de tekst nader beschouwen:

‘Spilsluizenstraat 17a‘ – Nooit geweten dat de Spilsluizen nog een straat erbij kregen. In Groningen spreekt men van Spilsluizen. Ook in de tijd dat Hermans er woonde stond er gewoon Spilsluizen in het telefoonboek (zie Het Grote Willem Frederik Hermans Boek).
‘Voormalig woonhuis van schrijver W.F. Hermans.’ – Dat is goed. Over een paar jaar weet niemand meer dat Hermans een schrijver was.
‘Hier schreef hij zijn meesterwerken: ‘De donkere kamer van Damocles’ en ‘Nooit meer slapen’.’ – Fijn dat dit een schrijver was die meesterwerken schreef. Jammer dat de titels niet cursief staan, zoals hoort. Erger is dat men blijkbaar het meesterwerk niet in handen heeft gehad, want Hermans spelt ‘Damokles’.

‘W.F. Hermans (1921-1995). Groot schrijver en lector aan de RUG (1952-1973).’ – Niet alleen een schrijver dus die meesterwerken schreef, maar een groot schrijver. Beetje een ambigue zin want je kunt lezen: Groot schrijver en (groot) lector aan de RUG. Of: Groot schrijver (aan de RUG) en lector aan de RUG. Waarom staan de eerste jaartallen trouwens cursief en het tweede paar niet?
‘Hij vertrok na een dispuut met de universiteit.’ – Dat is wel heel kort door de bocht. Vast geschreven door een pr-medewerker die na een treinramp schrijft dat er sprake is van enige blikschade. Dit ‘dispuut’ leidde tot kamervragen, polemieken en drie sleutelromans over Groningen waarin de stad en de universiteit werden geridiculiseerd.
‘Hij heeft nog altijd een markante betekenis voor de stad Groningen.’ – Los van de formulering (hij heeft een betekenis?) vraag je je af wat de makers van het bordje hier bedoeld hebben.

Gelukkig kunnen we verder surfen naar de site. lees verder ›

Hermansbiograaf Willem Otterspeer geeft vandaag in de Volkskrant een primeur weg uit zijn volgend jaar te verschijnen boek: Willem Frederik Hermans meldde zich als jonge schrijver, hij had nog maar één verhaal gepubliceerd, aan bij de Kultuurkamer. Van de Kultuurkamer moest je lid zijn, wilde je als kunstenaar of schrijver je vak kunnen uitoefenen. Otterspeer vond de aanmeldingskaart van Hermans niet op de plek waar het alfabetisch had moeten staan bij het NIOD.
Overigens stelt Otterspeer dat niet na te gaan is of Hermans daadwerkelijk lid is geworden van de Kultuurkamer, alleen zijn aanmeldingskaart is teruggevonden. Waarschijnlijk heeft hij alleen een ‘voorlopige legitimatie’ gekregen.

De onthulling van Otterspeer zet bepaalde passages in de boeken van Hermans in een ander daglicht. In Onder professoren komen we de omgekeerde wereld tegen bij de joodse dokter Barend tegen die, in tegenstelling tot zijn ouders, geen J in zijn identiteitskaart heeft staan.

Later, toen zij al waren weggevoerd, ben ik Roef Dingelam nog eens tegengekomen.
‘Als ze het controleren,’ zei ik, ‘wat dan?’ Het was de vraag die ik me dag in dag uit stelde.
‘Controleren,’ zei hij, ‘er zijn honderdduizend joden in Nederland. Wie zal die papieren gaan controleren?’
‘Dat is toch niet onmogelijk,’ zei ik.
‘Nou goed, dan kun je altijd nog zien. Je weet mijn adres.’

Een bladzijde verder staat een zin die met de onthulling in de Volkskrant van vanochtend een andere klank meekrijgt.

Ik ben geen voorstander van de zelfanalyse, maar ook niet vrij van het gevoelen dat het uitspreken van feiten die met jezelf te maken hebben, iets verandert, al zou ik niet precies weten wat.