Begaan met je thuisdorp

De verkavelingen, de groot opgezette debuutroman van Arthur Goemans, begint en eindigt met een stevige fik. Ook met een fiets in de vaart. Het zijn goedgekozen, symbolische details tussen talloze andere, die verband houden met de jonge levens van Robert, Wes en Jenny. Inwoners van het fictieve Vlaamse gehucht Wildale, waaruit de drie graag zo snel mogelijk willen ontsnappen. Ze zijn niet de enige jongeren die hun geluk in de grote stad menen te kunnen vinden. Maar kom maar eens los van je achtergrond.

Aanvankelijk doen de drie gewoon wat talloos veel anderen op die leeftijd ook doen: alcohol, bandjes, stoer doen, relaties uitproberen. Maar dan komen de grote keuzemomenten. De impulsieve bravourejongen Wes heeft geen zin in studeren, liever gaat hij muziek maken in Berlijn, hij ziet wel. Avontuurlijke Jenny houdt het studentenleven snel voor gezien en wil reizen, alleen de timide, wat meisjesachtige en poëzie schrijvende Robert doet wat zijn docenten van hem verwachten en studeert uiteindelijk af. Toch blijven Wes en vooral Jenny zijn leven beheersen tot de dramatische apotheose van deze roman.

Goemans, wonend in Londen en daar werkzaam als onderzoeker naar de veiligheid van AI, weet dat drie grote ego’s bij elkaar nooit vrienden kunnen worden, het zijn juist de verschillen die mensen bij elkaar brengen. Maar welke vriendschap is bestand tegen de tijd, tegenslagen, ontgoochelingen? En op welke manier blijf je toch aanwezig in elkaars levens als het lot zich weer eens doet kennen? Goemans onderzoekt het in reeksen kleine ontwikkelingen en vaak verrassende, heel geloofwaardige dialogen.

De verkavelingen, genoemd naar het voortschrijden van de tijd in het conservatieve geboortedorp van de drie, dat steeds meer ten prooi valt aan geldzuchtige projectontwikkelaars, maar niet minder naar het onvermijdelijk uit elkaar groeien van de drie jongeren, is in de eerste plaats een roman over verdwijnende illusies. Een beetje als Voskuils Bij nader inzien, kun je zeggen, maar nu in deze tijd. Ook hier leert het leven dat mensen al vroeg schade oplopen. En dan is er geen houden meer aan. Daar kunnen ook ouders, hoe invloedrijk of welgesteld ook, iets aan doen, zelfs Wes’ vader, een rumoerige socialite niet.

Wes en Jenny hebben karakterologisch onderling meer gemeen dan met Robert, maar ook bij hen blijft het verleden, hun plattelandsachtergrond, de mensen van daar en toen, altijd een rol spelen. Ze blijven ieder op hun eigen manier begaan met het oude thuisdorp. Waar Wes en Jenny hun vrijheid steeds opnieuw trachten te bevechten, is Robert een man van honkvastheid, verantwoordelijkheid en discipline. Hij kan zich niet ontworstelen aan zijn familie, wil dat misschien ook wel niet, maar moet daardoor ook onder ogen zien dat zijn diepere dromen nooit zullen uitkomen. Zoals zijn heimelijke liefde voor de vrijgevochten Jenny.

Robert had zich weleens voorgesteld hoe het zou zijn wanneer hij Jenny terugzag. Er zou vast geroepen worden, en geknuffeld ook, gevoelens van gemis zouden worden uitgesproken, misschien gefluisterd, haar gezicht langs het zijne, zijn armen stevig om haar schouders geslagen. Maar toen hij op de deur van haar slaapkamer klopte, zachtjes, en de deur langzaam openduwde, wriemelde ze zich gewoon rechtop in haar kussens, haar ogen klein van de slaap, en keek ze hem aan, licht geamuseerd, en ook, zo meende hij, met een hint van gêne – maar ze maakte in ieder geval geen aanstalten om op te springen en in zijn armen te lopen. En dus bleef hij zelf ook maar op een afstandje staan.

De verkavelingen is een opmerkelijk debuut door de ambitieuze opzet, die goed in elkaar steekt en bovendien rijk is aan treffende observaties en aansprekende formuleringen. Anders dan menige coming of age-roman blijft deze niet steken in oppervlakkigheden, maar worden er en passant heel wat achterliggende thema’s aangeroerd. Flashbacks over ouders en grootouders maken daarnaast duidelijk dat als heel persoonlijk beleefde ervaringen zich steeds maar blijven herhalen, elke generatie opnieuw. Innovatief kun je de mensheid wat dat betreft niet noemen.

André Keikes

Arthur Goemans – De verkavelingen. Horizon – Antwerpen / Amsterdam. 352 blz. € 22,99.