We zijn ver genoeg in ons verhaal

De wedstrijd voor het Boekenweekgeschenk leverde vorig jaar 149 kandidaten op. Enkele novelles zijn inmiddels uitgegeven, andere novelles worden nog uitgewerkt tot een roman. Tom Lanoye, die in de jury van de geanonimiseerde novelles zat, herkende meteen het werk van collega en vriend Herman Brusselmans. Zou je, als je Binnenlicht leest ook de hand herkennen van Guus Bauer? De auteur (en medewerker van Tzum) is niet van de uitleggerige soort en kan sprongen in tijd en ruimte maken of een associatieve of suggestieve zin schrijven waardoor je als lezer even op je schreden moet terugkeren. Hij heeft een voorliefde voor Oost-Europa en Amerika dat zien we voor een deel terug in de novelle. En heeft hij hier of daar een Easter egg verstopt? Zo dacht ik bij de zin ‘geen niemandsland meer, behalve in mijn borstkas.’ aan zijn roman De tuinman van niemandsland. Maar misschien is dat te ver gezocht.

De novelle draait om de liefde tussen Bo (Björn of nog erger Beau) en Maria. na een overrompelende ontmoeting in de trein gaat hij met haar mee naar haar huis. Daar stelt hij zich echter voor als Scott:

Een man zonder flauwekul, één met de natuur, met een onverwachte kant. Een aparte muzikale gave bijvoorbeeld. Of anders een eilandbewoner, die uit varen was gegaan om te vergeten.

Op haar beurt stelt zij zich voor als Zelda en zo zitten we in een afspiegeling van het huwelijk van de Fitzgeralds, minstens zo onstuimig. Zelda en Bo behouden hun eigen zelfstandigheid, maar kunnen ook niet goed zonder elkaar: ‘We waren op een voorzichtige manier samen, een ritssluiting die zo weer gedeeld kon worden.’ De ouders van Maria wonen in het Oostblok en pas bij een bezoek aan hen onthult hij zijn echte naam. Hij kan zichzelf zijn, is geen personage meer in een verhaal dat hij van hun liefde gemaakt heeft.

De verhouding houdt stand, maar het keerpunt – jaren later – vormt de ziekte van Maria. Bauer maakt er geen larmoyant verhaal van, het liefst blijft hij uit het ziekenhuis weg, maar de rollen binnen de relatie veranderen wel: Bo krijgt een meer verzorgende rol, Maria moet haar autonomie verdedigen. Ook het liefdesspel verandert: ‘Schermutselingen die al snel werden afgebroken.’ Het wordt duidelijk dat deze geschiedenis niet goed gaat aflopen.

‘Ik was opnieuw een eiland, kaalgeslagen.’ Die zin vormt het slot van twee alinea’s waarin Bauer suggereert wat er gebeurt en niet en detail beschrijft welk slotakkoord er – in coronatijd, in een ziekenhuis – aangeslagen wordt. In de eerste alinea staat dat Bo een ontroerend berichtje op zijn telefoon krijgt van Maria: ‘We zijn ver genoeg in ons verhaal, gelukkig.’ Hier wordt in kort bestek heel veel verteld. De man die weer alleen is, moet van deze werkelijkheid weer een verhaal maken, want zo blijven mensen eeuwig in leven. Deze novelle is daarvan het bewijs.

Als je Binnenlicht omdraait dan kun je de vertaling lezen: Inner Light. Het boek is natuurlijk gebonden, want zo wil Bauer dat zijn boeken uitgegeven worden. Dat zou bij het Boekenweekgeschenk dan mooi uitkomen.

Coen Peppelenbos

Guus Bauer – Binnenlicht / Inner Light. Vertaald door Hester Regoort. Hoogland & Van Klaveren, Hoorn. 192 blz. € 19,95.