Jezelf wegspelen

Het is 1964 in Zoutkamp als de zestienjarige Laurens over straat loopt en uit een raam de Chaconne van Bach hoort. Hij belt aan bij Guido, de violist die het stuk instudeert en heeft nog maar één doel in het leven: viool spelen. Zestien jaar is wat laat om aan een muziekinstrument te beginnen, maar Guido werpt zich op als de mentor van de jongen die werkt aan boord van een viskotter.

De violist was één van de zes novelles die doordrong tot de shortlist van de jury die moest bepalen wie dit jaar het Boekenweekgeschenk mocht schrijven. Het werd uiteindelijk Gerwin van der Werf. Ingrid de Vries werkte haar novelle uit tot een kleine roman.

De muziek vormt een vlucht voor Laurens die, zoveel wordt Guido wel duidelijk, uit een gevaarlijke thuissituatie komt, al wordt pas helemaal op het eind van het verhaal duidelijk wat er zich heeft afgespeeld. Laurens ontkomt aan Zoutkamp, zijn ouderlijk huis en zijn leven op de vissersboot als hij wordt aangenomen op het conservatorium in Utrecht. Hij snijdt zijn banden met het verleden door, ook met Guido die lijdt onder het verlies van zijn tovenaarsleerling.

Dat eerste deel van De violist is heel sterk. In het vluchtige tweede deel ga je met hinkstapsprongen door de levens van de beide mannen heen die elkaar in de vijftig jaar die volgen niet meer zien, al blijft Guido wel op de hoogte van de carrière die Laurens maakt. Dat doet hij onder meer door het nieuws over zijn oud-leerling te volgen in het Dagblad van het Noorden, een krant die in de jaren die beschreven worden nog het Nieuwsblad van het Noorden heette, maar dat kan bij de tweede druk wel verbeterd worden.

De novelle begint met een reis die Laurens in 2014 maakt van zijn woonplaats Leeuwarden naar Zoutkamp in een poging Guido te vinden, maar hij durft niet aan te bellen bij diens huis. Het boek eindigt in 2015 als Guido van Zoutkamp naar Leeuwarden reist om zijn oud-pupil nog een keer te zien, die inmiddels enorm vergeetachtig is geworden. De Vries neemt in het derde en laatste deel van de roman gelukkig wel meer tijd om de aftakeling van Laurens inzichtelijk te maken. De band tussen Guido en Laurens is, als ze elkaar dan eindelijk weerzien, nog steeds in tact. Een band die verder gaat dan een gewone vriendschap. ‘Er hoeft niets meer gezegd te worden.’ Maar samen viool spelen zullen ze.

Coen Peppelenbos

Ingrid de Vries – De violist. Ambo|Anthos, Amsterdam. 166 blz. € 21,99.

Deze recensie verscheen in de Leeuwarder Courant en het Dagblad van het Noorden op 28 juli 2025.