Nieuws: Lotte Krakers gefascineerd door ‘seksistische drek’ in NRC-opiniestuk Paul Sebes
Het opiniestuk van literair agent Paul Sebes in de NRC van 18 augustus over de teloorgang van het boek maakt de tongen los. In dat stuk lijkt Sebes zich te keren tegen commerciële boeken, terwijl bijvoorbeeld iemand als Chrétien Breukers er in De Nieuwe Contrabas van deze week op wijst dat literair agentschap Sebes & Bisseling juist leeft van commerciële titels.
Daarnaast valt men over de passage over de ‘feminisering van het boekenvak’. Om precies te zijn schrijft Sebes dit:
Het verdwijnen van de mannelijke schrijver en lezer is geen triviaal verschijnsel, maar een symptoom van een verschuivend boekenlandschap. Uitgevers richten zich op een vrouwelijk publiek van dertig tot vijfenzestig jaar, met voorkeur voor relationele dynamiek, historische troost en soms wat licht psychologisch inzicht (momenteel staan er ruim veertig door vrouwen geschreven boeken in de Bestseller 60; slechts twee daarvan kun je literair noemen). Tegelijk verschuift de romaninhoud richting veiligheid en herkenbaarheid. Het persoonlijke en traumatische verdringen de verzonnen werkelijkheid – alsof fictie geen diepere waarheden kan bevatten dan de feiten.
Volkskrant-columnist Lotte Krakers leest hier ‘seksistische drek’ in, schrijft ze in de zaterdagkrant: ‘Hadden wij vrouwen het weer gedaan, met onze persoonlijke wissewasjes.’
Fascinerend hoe Sebes zijn kortzichtigheid zo etaleert door alles wat vrouwen aanraken af te doen als oppervlakkig, kleinburgerlijk, pathetisch (…) Wat Paul Sebes niet verstaat, is wat voor mij de kern is van literatuur: diepgang zit niet in de onderwerpen, en of die zogenaamd mannelijk en diepgaand (Adolf Hitler! Bourgondiërs!) of vrouwelijk en oppervlakkig zijn, maar in hoe je die onderwerpen aanvliegt.
Krakers vindt dat Sebes juist blij moet zijn dat vrouwelijke auteurs de boekverkoop nog enigszins op peil houden en ziet in zijn redenatie een denkfout:
[D]at wat geschreven is door vrouwen, is niet per se alleen vóór vrouwen.
Overigens mag dat dan wel zo zijn, er zijn wel degelijk onderzoeken waaruit blijkt dat mannen voornamelijk boeken van mannen lezen. Desalniettemin komt Krakers tot de conclusie: ‘Hier spreekt geen man die zich daadwerkelijk zorgen maakt om de teloorgang van Het Denken, hier spreekt een man in het nauw.’
Lees de column van Krakers hier en het stuk van Sebes hier.
(Afbeelding: Lotte Krakers op het Crossing Border Festival van 2020)
Als Ter Braak, Du Perron en nu weer Paul Sebes damesromans maar suf vinden dan zit daar waarschijnlijk iets in. Maar laten we wel zijn, Sebes heeft het helemaal niet over damesromans . Hij pleit voor serieuze literaire fictie en non-fictie. Like Manon Uphoff. Like Oek de Jong.
Ik heb er niet veel verstand van, maar het zit misschien wel anders: het produceren van boeken is zoveel goedkoper geworden dat uitgevers heel veel boeken zijn gaan uitgeven onder het motto: baat het niet, het schaadt ook niet.
Maar het schaadt wél!
Houd dan op met het publiceren van boeken, Houtsma. Dat scheelt alweer.
Ik publiceer geen boeken hoor.
Oh, gelukkig. Ik dacht dat ik boeken van Jos Houtsma bij uitgeverij De papieren tijger zag.
Mannen lezen veel minder dan vrouwen, en dan ook nog eens meer non-fictie. Dus de teloorgang van het boek lijkt me niet een probleem van “feminisering”
Typerende reactie van deze Lotte. Ze heeft blijkbaar geen wetenschappelijke achtergrond, en kent het verschil niet tussen descriptief en prescriptief. Sebes diagnostiseert gewoon een verschijnsel, maar dat moet dan meteen in de sfeer van ‘vrouwonvriendelijk’ worden getrokken. Hoog tijd voor nieuwe Bukowski’ s en Celine’s.
@Vincent Baumgart, volgens mij schreef Krakers een column. Als ik het mij goed herinner is dat per definitie een prescriptieve tekst. Sebes baseerde zich, voor zover ik weet, ook niet op bestaand wetenschappelijk onderzoek, dus volgens mij moet zijn stuk ook aan de prescriptieve kant worden geschaard. Als je met de wetenschap aankomt zetten wel graag de feiten op orde houden aub.
@Jonathan van der Horst: Dat het een column is, heeft er helemaal niets mee te maken. De schrijfster begint al met een verkeerde interpretatie. De vorm waarin ze dan haar overbodige mening giet doet niet ter zake. Of ga jij ook een column schrijven, als ik zeg dat de lucht blauw is, en je met mij van mening verschilt, en ‘blauw’ een vervelend woord vind, dat voor jou persoonlijk beledigend is? En daarbij: hoe weet je eigenlijk zo zeker dat Sebes zich NIET op wetenschappelijk onderzoek baseert? Heb je het hem gevraagd?
Dat mannen voornamelijk mannen lezen ligt aan de mannen en niet aan de vrouwen.
Nrc heeft ook nog een ander goed opiniestuk over het stuk van Sebes. Toen ging ik hier kijken wat zullen de mannen van Tzum hiervan vinden.
@Vincent Baumgart, het lukt me niet hier naar het artikel van Ushi Cop, onlangs verschenen in De Standaard en De NRC, te linken. Maar bij deze toch al even de belangrijkste cijfers op een rijtje.
Jonathan van der Horst 1) Het zijn geen betrouwbare cijfers, want selectief, en niet gebaseerd op een gestandaardiseerde steekproef, maar van iemand die op een bierviltje telt en die een handvol uitgevers als ‘hoogstand’ kwalificeert en de grote meerderheid ongemoeid laat.
2) Stel dat vroeger 100 procent auteurs mannelijk waren, dan worden ze niettemin verdreven als het er nu nog 68% zijn. Dit staat los van het feit of je eens of oneens was met de voorgaande situatie.
3) De constatering van Sebes blijft een constatering, of die klopt of niet. Daar zou het om moeten gaan. Het is geen waardeoordeel.
Heerlijk die stank van testosteron in de avond.
Ik vroeg AI om een lijst met boeken die bij mannen populair zijn. Daarop staan vooral zelfhulpboeken. Hoe word ik rijk? Hoe krijg ik discipline? Hoe overleef ik de wildernis? Literatuur ontbreekt volledig. Tegenwoordig lezen veel mannen graag handleidingen.
Literatuur maken en beleven is primair in je innerlijke wereld vertoeven. Dit is een archetypisch kenmerk van het vrouwelijke.
Mannen die literatuur maken of lezen geven het vrouwelijke in zichzelf ruimte. Dat er veel mannen zijn die dit niet doen laat daarom eerder zien dat zij dat deel van ons nog steeds afwijzen.
Misschien is het tijd voor de handleiding: Hoe lees ik een boek? De volgende stap in de mannenemancipatie.
De trend, die Paul Sebes signaleert, is toch niet nieuw? Dat zijn alleen de opgewonden reacties.
Ik zit me dagen later nog steeds te verbazen over de rekenkunsten van Vincent Baumgart.
“2) Stel dat vroeger 100 procent auteurs mannelijk waren, dan worden ze niettemin verdreven als het er nu nog 68% zijn.”
Ok, laten we als voorbeeld met deze cijfers rekenen. ‘Vroeger’ was 100% van de auteurs mannelijk, daar maken we voor het gemak even 100 auteurs van. ‘Nu’ is het nog maar 68% – maar hoeveel zijn dat er dan? Zijn er minder auteurs in totaal? Of misschien zijn er ‘nu’ 200 mannelijke auteurs – 32% is dan vrouwelijk, dus (afgerond) 94. Worden mannen dan ‘verdreven’?
Is het een zero sum game?
Verder een beetje zwak om te zeggen dat wat Sebes schrijft een ‘constatering’ is (die hij niet hoeft te onderbouwen, en hoe weten we eigenlijk zo zeker dat hij “zich NIET op wetenschappelijk onderzoek baseert?”), maar als daar commentaar op komt dat een ‘overbodige mening’ is. Volgens mij heeft Sebes zeker wel een waardeoordeel geveld – begrijpend lezen is een kunst (net als wiskunde).
@Charles
Natuurlijk is het wel een zero sum game. Het aantal lezers wordt namelijk niet groter. Haarkloverij dus. Tel verder eens het aantal mannelijke en vrouwelijke auteurs op https://www.goodreads.com/, en neem dan de titels die de afgelopen 5 jaar zijn verschenen in de categorie ‘fictie’. Natuurlijk moet Sebes zijn stelling onderbouwen, maar de cijfers liegen niet.
Zelfs als het aantal lezers niet groter wordt (en dat betwijfel ik), vind ik het nog steeds bizar om te spreken van ‘verdringing van de mannelijke auteur’.
Vrouwelijke auteurs worden historisch gezien structureel achtergesteld – het zijn er minder, ze worden minder vaak uitgegeven en vertaald, ze winnen minder prijzen, worden minder gerecenseerd, worden minder vaak door mannen gelezen, stonden minder vaak in bestsellerlijsten, en worden minder vaak uitgekozen om bijv. het boekenweekgeschenk te schrijven. Ook hier zijn veel tellingen over geweest (bijv. jarenlang de Lezeres des Vaderlands) en die cijfers liegen er óók niet om. En jarenlang kregen we met z’n allen te horen dat dit was omdat ze ‘nu eenmaal minder goed/literair schreven’ (maar we zijn niet seksistisch!).
Nu blijken ze het ondanks die historische achterstanden ineens veel beter te doen – en krijgen we ironisch genoeg wéér te horen dat dat is omdat ze ‘nu eenmaal minder literair schrijven’. Zie ook de negatieve waardering van vakgebieden waar meer vrouwen in werken – de lonen zijn lager, of gaan omlaag zodra er meer vrouwen in gaan werken. Wat vrouwen doen wordt door de maatschappij gezien als minderwaardig, en het boekenvak is daar blijkbaar niet anders in. Vrouwen kunnen het nooit goed doen.
Maar het probleem hier is een mannenprobleem. Mannen lezen minder en kopen minder boeken. En misschien schrijven ze inmiddels ook wel minder goed. Om een flauw argument te gebruiken: Misschien moeten ze gewoon een beetje beter hun best doen.