De Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal en Letteren (de KANTL) heeft onlangs voor de derde keer een lijst canonieke werken uit de Nederlandstalige literatuur gepubliceerd. Het idee achter die vrij comacte lijst van 50 titels is dat de canon niet iets statisch is, maar dat de waardering voor oude literaire werken aan verandering onderhevig is. Daarom verschijnt er om de vijf jaar een nieuwe canon. Eerder reageerden oud-commissielied van de KANTL Luc Devoldere (1956) en in zijn kielzog Robbert-Jan Henkes (1962) al op de nieuwe keuzes die gemaakt zijn. Gisteren kwam ook Jan Uyttendaele (1949) met een reactie op Neerlandistiek.

Sommige titels van de nieuwe canon zijn wel duidelijk gekozen wegens wat je hun ‘actualiteitswaarde’ zou willen noemen. Het gaat dan om de sekse of het gender van de auteur of van de hoofdfiguur (vrouw en transgender) en om de huidskleur van de auteur of van de hoofdfiguur (zwart of gekleurd). Dat verklaart bv. de opname van Cary van Bruggen (vrouwelijke auteur), Andreas Burnier (transgender hoofdfiguur), Frank Martinus Arion (zwarte schrijver uit de Antillen) en Moriaen (zwarte hoofdfiguur). Daarbij komt soms duidelijk aan het licht, dat de kwaliteit van het werk niet primeert. Dat verklaart bv. waarom de Walewein, ongetwijfeld onze meest gewaardeerde Middelnederlandse Arthurroman, vervangen is door Moriaen, een Arthurroman met een zwarte ridder als hoofdfiguur. Frits Van Oostrom noemt de Roman van Walewein ‘een van de internationaal fraaiste voorbeelden’ van de Arthurepiek, maar over Moriaen zegt hij dat die ‘goeddeels het resultaat van knip- en plakwerk lijkt’ (Van Oostrom 2006, p. 262 en p. 275). Dat verklaart bv. ook de opname van Het jongensuur van Andreas Burnier, een autobiografische roman over een joods transgendermeisje tijdens de Tweede Wereldoorlog in Nederland. Andreas Burnier was weliswaar een van onze bekendste feministische schrijfsters, maar haar romans zijn zeker geen mijlpalen in onze twintigste-eeuwse literatuur