De volgende recensie van De omhelzing komt uit 2004.

Botsing van werelden

Gesteld dat een hemellichaam uit de kosmos op de aarde dreigt te botsen, wat gebeurt er dan? Met dit gegeven ging Laurens Spoor in de roman De omhelzing aan de slag en het resultaat geeft te denken. Hij organiseerde twee verhaallijnen.

In de eerste vindt in Rome een forum plaats waaraan zes zeer verschillende internationale figuren deelnemen: een diplomaat, een acrobate, een goeroe, een schrijfster, een psychiater en een natuurkundige. Thema van het forum Fear or Flexibility? Dit thema heeft te maken met het hemellichaam dat zich binnenkort op de aarde zal storten. Het is de bedoeling dat de deelnemers een lezing houden en vervolgens met elkaar in discussie gaan.

Spoor zet de verschillende forumdeelnemers mooi neer, hij laat ze zien zoals ze thuis zijn, schetst hun levens, hun angsten en verlangens en legt ook dwarsverbindingen. Vlak voor dit forum plaats vindt, blijkt dat het aanstormende hemellichaam langs de aarde zal scheren en dus is iedereen opgelucht. Maar in Rome stormt het geweldig, de spanning stijgt. Zal er toch een ramp plaatsvinden? Deze verhaallijn boeit, Spoor is erin geslaagd de deelnemers tot leven te brengen, hij doet dat door systematisch te kiezen voor een heldere, beschrijvende stijl die een geslaagde laconieke sfeer creëert.

Voor de tweede verhaallijn verplaatst de schrijver ons naar het bruine hemellichaam dat op de aarde afstormt. De bewoners ervan leven nog in de overtuiging dat ze op het vreemde blauwe hemellichaam zullen botsen en dat hun laatste uur dus geslagen heeft. Ook hier komen zes figuren aan het woord, ze luisteren naar namen als Lessa, Jals en Xinni. Ze bewonen een soort kelder bereiden zich voor op de dood en discussiëren uitvoerig over wat hun in de dood te wachten staat.

Spoor liet zich hier helaas te veel gaan in paginalange en vaak nogal kletsachtige debatten over doodgaan, waarin men bijvoorbeeld beweert dat je dat zelf tegen zou kunnen houden. Als je maar wilt. En meer van dit type gepraat over het al of niet bestaan van de waarheid, over de wil en over liefde in het algemeen. Dus staan er zinnen als:

Er is altijd een moment waarop je gebeurtenissen hoe groot of klein ook – van een opkomende hoofdpijn tot een grootschalige catastrofe – kunt weigeren. Iets heeft pas echt plaats gevonden als jij eraan hebt meegewerkt, als jij het hebt gesanctioneerd.

Opkomende hoofdpijn sanctioneren. Een dodelijk auto-ongeluk weigeren? Het lijkt me moeilijk als je ineens een tegenligger op de verkeerde weghelft op je af ziet stormen. Mij sloegen dit type redeneringen nogal dood om binnen het taalgebruik van deze verhaallijn te blijven. Ik begon sterk af te haken, ook al omdat Spoor de verschillende figuren te weinig vlees en bloed gaf. Te weinig drijfveren en geen eigen leven.

En, botsen de aarde en het hemellichaam op elkaar? De storm in Rome groeit in ieder geval tot orkaankracht, ieders laatste uur lijkt te zijn geslagen. Spoor maakt er een spannende toestand van, waarin hij op een aardige manier verbanden weet te leggen tussen de deelnemers aan het forum en de zes anderen ergens op die brok steen in de kosmos.

Kees ’t Hart

Laurens Spoor – De omhelzing. Bert Bakker, Amsterdam. 204 blz.

Deze recensie verscheen voor het eerst in de Leeuwarder Courant op 23 januari 2004.