Follow the sun

Op 12 december kreeg mijn zus Annet te horen dat ze alvleesklierkanker had en dat ze hooguit een paar maanden te leven had. Die maanden werden dagen die ze voornamelijk op de hoogste verdieping van het Hagaziekenhuis in Den Haag doorbracht. Vanuit het raam kon je haar appartement aan de Veenendaalkade zien. Vroeger heette het ziekenhuis Leyenburg, Lijkenburg in de volksmond, volgens mijn zus. Op Eerste Kerstdag overleed ze al, in een roes van morfine. In de tussentijd had ze met mijn broer de muziek bij haar uitvaart uitgezocht. Met mij de foto’s die ze in ieder geval tijdens de muziek wilde tonen. Met morbide humor: de foto bij de manshoge schedels van Ron Mueck in museum Voorlinden misschien maar niet.

‘Follow the sun’ van Xavier Rudd moest gespeeld worden tijdens haar uitvaart. Die titel hebben we als levensmotto op haar rouwkaart gezet. Zij heeft over de wereld gezworven al had ze nog lang niet alles gezien. In de zomer ging ze graag met een vriendin op een soort zeilbootcruise naar Turkije en als er geen vriendin voorradig was, dan kreeg ze wel een vriendin aan boord. ’s ochtends in haar eentje aan dek, genietend van de zonsopgang, met een cappuccino of een theetje bij de hand. Dat was de foto op de rouwkaart. Als zij in een ver land vakantie vierde, zat ik in haar huis in Den Haag; een groot deel van de boeken die ik heb geschreven, is daar ontstaan. Daarom komt Den Haag zo prominent voor in Victorie en De valkunstenaar. Deze zomer woonde iemand anders in haar appartement, heb ik niks geschreven.

De rouw die je doormaakt is bij iedere dode in je leven anders. Bij mijn opa en oma’s, bij mijn vader, bij de twee hartsvriendinnen was het anders dan nu bij mijn zusje. Veel en hard werken om een stuwmeer van verdriet op afstand te houden. Af en toe laat ik wat pijn toe, gedoseerd. In haar laatste dagen gaf mijn zus ons nog wel een boodschap mee, meer een bevel: we mochten niet te veel sippedejen en als het dan toch moest: dan tussen 9 en 10. Follow the sun geldt als een niet uitgesproken opdracht. Het werkt wel, door zo’n levensmotto trek je je aan je eigen haren weer uit het moeras.

Wat ook helpt, is kunst, de aanwezigheid van vrienden. Wat lastiger is: het lezen van fictie. Niet de goede romans, maar die driesterrenboeken die je tijdens het lezen al vergeet. Die levens die je geen fuck interesseren. Ik heb ook geen geduld meer voor talkshows, het meningencircus. Wat veel lastiger is bij het moois dat je wel meemaakt en ziet: dat je je zus niet meer mooie ervaringen hebt kunnen geven. Dat ze er geen getuige meer van kan zijn.

Het jaar na een overlijden is een aaneenschakelingen van eerste keren. Iedereen die iemand verloren heeft, moet daar doorheen. Vorig weekend was het Stöppelhaene, het oogstfeest in Raalte. Dan komt onze familie samen bij mijn moeder. Mijn broer en schoonzus waren er, hun oudste zoon met zijn vriendin. Ik was er. Maar er was ook nadrukkelijk iemand niet bij. We liepen door het dorp en waren thuis en ontheemd. Mijn broer en ik liepen nog even door naar de buurt van onze jeugd, kwamen daar oude bekenden tegen. Er waren recentere doden te melden. ’s Avonds reden we naar het nabijgelegen Haarle: een eettent waar vroeger een speeltuin was waar we als familie weleens kwamen. Tussen de bomen zag je nog schommels die door planten overwoekerd waren. Toen we het restaurant inliepen klonk er muziek door de luidsprekers, en ja hoor: ‘Follow the sun.’ Dat doen we dus maar.

Coen Peppelenbos