Worstelen met de liefde

De liefhebber van de boeken van Claire-Louise Bennett wordt op de proef gesteld: hij weet nooit wat te verwachten. In haar debuut Poel gaat een jonge vrouw aan de rand van een dorp wonen en schrijft ze hoe ze zich verhoudt tot allerlei voorwerpen: regendruppels en deurknoppen. Haar succesvolle tweede roman, Kassa 19, bestond uit een mengeling van autobiografie, essay, verhalen en literatuurkritiek. De verteller is op zoek naar haar identiteit als lezer en schrijver. In Dikke kus, dag-dag, haar nieuwe boek, verhuist de naamloze ik-figuur, een schrijfster, naar een houten huis op het platteland. Ze gaat zwemmen, maakt uitstapjes en denkt vooral aan mannen die een belangrijke rol hebben gespeeld in haar leven.

Het is vooral aan haar vroegere geliefde Xavier dat ze terugdenkt. De man is vijfenzeventig, heeft in de financiële wereld gewerkt, een glamoureus leven geleid maar is zijn rijkdom kwijtgeraakt. De ik-figuur vindt hem niet meer aantrekkelijk. Toen ze vertrok naar het platteland liet ze hem in het ongewisse over haar nieuwe adres. Hij had haar vorige boek per e-mail afgekraakt en dat vond ze een goede reden om het contact te verbreken. Maar dat blijkt toch niet zo gemakkelijk te zijn na tien jaar in elkaars leven te zijn geweest. Ze hebben natuurlijk een gezamenlijke geschiedenis waar ze met liefde en heimwee aan terugdenkt. Maar er komen toch ook veel ergernissen bovendrijven. Xavier gaf haar een abonnement op bloemen opdat ze thuis altijd bloemen zou hebben. Dat vindt ze enerzijds romantisch maar toch ook opdringerig en arrogant. Zijn advies om voor de film te schrijven vindt ze aanmatigend. Xavier is ook een man die van exclusiviteit houdt en nooit heeft begrepen waarom ze nog vrienden nodig had als ze hem had. Ook haar job in een B&B keurt hij af omdat ze zo vroeg moet vertrekken. Heeft ze die job echt wel nodig? Ze noemt hem een narcist. Plots droomt ze dat ze een schorpioen doodt met een boek en komt tot het besef dat ze Xavier heeft vermoord. Maar dan zit ze toch opeens op de bank te huilen omdat ze van hem houdt en hem mist maar toch niet bij hem kan zijn. Als ook haar voormalige docenten Engels en filosofie in een negatief daglicht komen te staan, wordt het duidelijk dat oudere mannen er in Dikke kus, dag-dag bekaaid vanaf komen. Bennett schrijft over de mensen die de touwtjes in handen hebben:

Je beseft dat ze hartelijk waren om je te ontwapenen, je te ontwapenen en ervoor te zorgen dat je stilletjes wegging. Je realiseert je dat ze geen bal om je geven, het is allemaal alleen maar politesse. Politesse, politiek polijsten.

Op stilistisch vlak lijkt het boek op het eerste gezicht redelijk conventioneel maar is dat toch niet helemaal. Van een netjes opgebouwde plot is geen sprake. De roman kan gezien worden als een soort dagboek vol ideeën, herinneringen, dialogen en dromen. Bennett houdt zich niet altijd aan de regels van de grammatica. Ze schrijf vaak in een razend tempo en laat daarbij dikwijls de komma’s vallen waardoor sommige passages lijken op een stream of consciousness. Ze verandert graag van toon: ze schrijft afwisselend afstandelijk en gepassioneerd. Een paar keer wisselt ze van perspectief en schrijft vanuit de derde persoon. Bovendien wordt veel associatief geschreven en worden met plezier zijsporen verkend. Ze herhaalt sommige verhalen ook een paar keer. Zo komt het verhaal van de bloemen meerdere keren voor in de roman.

In tegenstelling tot Kassa 19 bevat Dikke kus, dag-dag geen essayistische stukken hoewel er wel korte passages zijn die ingaan op J.K. Huysmans of de film La pianiste van Michael Haneke. Dikke kus, dag-dag is vooral een roman over de complexiteit en ambiguïteit van relaties. Bennett focust daarbij niet enkel op de positieve kanten van die relaties maar wijst er ook op dat verstoorde machtsverhoudingen kunnen leiden tot paternalisme en dominantie. Dikke kus, dag-dag is minder uitdagend en minder gelaagd dan Bennetts vorige twee romans en daarom iets minder aantrekkelijk.

Kris Velter

Claire-Louise Bennett – Dikke kus, dag-dag. Vertaald door Karina van Santen en Martine Vosmaer. Koppernik, Amsterdam. 184 blz. € 22,50.