Oei, u heeft een zwak signaal

Als er in dit leven en in deze tijd iets is dat je zelf moet doen, dan is het wel je eigen keuzes maken. Aanbieders van keuzes zijn er genoeg, allemaal even aantrekkelijk gepresenteerd, maar jij bent nooit in beeld. Laura van der Haar laat het duidelijk uitkomen in Verkeerd verbonden: het hedendaagse particuliere gevecht tegen de gladde aanbieders van keuzemogelijkheden. Niet makkelijk, altijd die eigen verantwoordelijkheid, maar wel de enige manier om je niet gek te laten maken.

De in Groningen geboren Van der Haar maakt ook schrijvend haar eigen keuzes. Het resulteerde al in romans, een essaybundel, een historisch fictieboek en poëzie. Dat ze ook archeoloog is, schemert soms lichtjes, dan weer duidelijker door haar werk. Ook in Verkeerd verbonden, een op het eerste gezicht tamelijk onsamenhangende verzameling persoonlijke ervaringen, die echter na verloop van tijd wel degelijk een verbinding aangaan.

Met het zalvende IKEA-motto ‘Aandacht maakt alles mooier’, hier volop cynisch gebruikt, begint deze bundel meteen goed. Want ondernemingen als de Zweedse meubeltjesreus willen dan wel graag de indruk wekken dat ze dicht bij de gewone mensen staan en hun zorgen begrijpen, de praktijk pakt anders uit. Een keuken kopen in zo’n blauwe doos lijkt heel aantrekkelijk om z’n redelijke prijs, maar dat is alleen maar het begin. De ellende begint na de betaling. Van der Haars impressies van de talloze telefoontjes met de medewerkers, allemaal even vlot geprogrammeerd, staan symbool voor wat de hedendaagse mens allemaal te verduren krijgt onder het motto ‘om het u nog makkelijker te maken’.

Ja hoi met Laura, ik zou voor twaalf uur teruggebeld worden over mijn keuken en…

Wie zegt dat?

Nou, uw collega een paar uur geleden.

Nee hoor.

Eh, ja, toch echt.

Wij geven hier nooit tijden.

Centraal staat de drukbezette, veel verantwoordelijkheid dragende, zichzelf gemakkelijk vergetende, alleenstaande moeder, die zich een piepje probeert te verheugen op een functionerende keuken. Al tinderend probeert ze bovendien een aardige man te traceren, evenmin een kleinigheid. De zich aanbiedende kerels lijken wel de menselijke varianten op de IKEA’s van deze wereld. Vrijwel allemaal even overtuigd van hun eigen aantrekkelijkheid. En ook hier spreekt al snel de realiteit een woord mee.

Aan de hand van talrijke opsommingen, ook in een grijze ‘ticker’ aan de onderkant van de bladzijden, passeert de nooit aflatende dagelijkse stroom impulsen, waartoe je je in deze tijd maar hebt te verhouden. Er zijn kuren van onlinewinkels, slotenmakers, telecomproviders, wie kent het niet?

Ik ga even met u meekijken, mevrouw Haar. Oei, ja, ik zie het al, u heeft een zwakke lijn.

Dus dát is het.

Ja, u heeft maar een heel zwak signaal.

In Verkeerd verbonden bezoekt Van der Haar ook andere stukjes hedendaagse werkelijkheid. Daar is ze in de eerste plaats archeoloog, niet alleen van stukken aarde, ook van de directe leefomgeving. Dan verbaast ze zich over wat mensen allemaal weggooien, bekladden, vernielen, soms heel creatief, dat moet gezegd, maar toch. Je kunt er om lachen, je kunt je eraan ergeren. Doet u maar lachen, dat geeft weer een beetje lucht in deze lastige tijd.

Een date, bekende van een vriend, die hem de Fakir noemt, maakt even erg indruk. Wat een stem, wat een voorkomen:

De Tinderdate ziet er helemaal niet uit als een Fakir, hij kan ook maar beter niet op een spijkerbed neerstrijken want hij is niet dun en tanig maar groot en veel, hij ziet er een beetje uit als Don Draper uit Mad Men die zelfs voor Don Draper nog een whiskeytje te veel achterover heeft getikt. In een hippiebroek.

Maar zulke mannen, grote aantrekkingskracht, dito ego, beloven vaak niet veel goeds. Dus voort maar weer, natuurlijk wel eerst opnieuw IKEA bellen, hoe het nu verder gaat. Daarna volgt een volgende date, die professor is. Ook al erg aantrekkelijk, maar meer intellectueel. Tot die zijn mond voorbijpraat over een grote liefde elders.

Het complexe leven anno 2025 samengebracht tot een slechts met grote moeite en inspanning enigszins te leggen puzzel. Van der Haar de archeoloog kijkt om zich heen en denkt graag eens even aan de meer tijdloze aspecten van het bestaan. Kleine dochter Fluitje vraagt ondertussen om verklaringen bij alles. Nou, ga je gang.

André Keikes

Laura van der Haar – Verkeerd verbonden. De Bezige Bij, Amsterdam. 232 blz. € 23,99.