Een kwalijke zaak

Afgelopen juli maakte het Openbaar Ministerie bekend dat zij vier jonge mannen uit Utrecht zal vervolgen voor het verspreiden van een zogenaamde bangalijst. Deze lijst van namen, persoonlijke gegevens en foto’s van vrouwelijke studentes, allen leden van UVSV, met daarbij verschillende seksuele, grove en beledigende opmerkingen ging in maart ’24 rond op internet en in groepsapps. Het Openbaar Ministerie verdenkt de vier mannen van het verspreiden van een document met beledigende inhoud. Het onderzoek leverde zes verdachten op, allemaal lid van studentenvereniging USC. Bij twee van de verdachten is vastgesteld dat zij de lijst niet hebben verspreid. Het OM heeft de zaken tegen hen daarom geseponeerd.

Ina Brouwer stipt deze vervolging slechts kort aan in het voorwoord van haar boek Klik, deel, verneder en verwoest, Over bangalijsten en vrouwenhaat, over privacy en wetgeving. Het is vreemd dat ze hier niet dieper op ingaat, juist omdat ze wel heel expliciet een aantal keren de namen deelt van twee eerstejaars jongens van USC. Hun namen stonden boven de lijst die op internet rondging. Vanuit het principe ‘oog om oog tand om tand’ doet Brouwer doelbewust aan naming en shaming van twee adolescenten, zonder dat duidelijk is of deze twee jongens verantwoordelijk waren voor het opstellen óf voor het verspreiden van de lijst via internet. Nergens in haar boek wordt duidelijk of deze twee nog vervolgd worden of dat juist tegen hen de zaak is geseponeerd. Dat is een kwalijke zaak, zeker voor een juriste die gespecialiseerd is in privacyrecht.

Brouwer staat als advocate de vrouwelijke slachtoffers bij. Klik, deel, verneder en verwoest, Over bangalijsten en vrouwenhaat, over privacy en wetgeving kent drie delen. In deel 1 bespreekt Brouwer bangalijsten en trauma’s. In deel 2 belicht ze studentencorpora en hun tradities en in deel 3 behandelt ze de vraag wie het voor het zeggen heeft in de digitale ruimte. In alle drie de delen staat haar ongezouten mening voorop, wemelt het van de herhalingen en laat ze na om te bewijzen wat ze stelt. Ook de drie interviews (met een traumapsycholoog, met een ervaringsdeskundige in online shaming en met de directeur-bestuurder van Offlimits) laten redactioneel en inhoudelijk te wensen over. Dat maakt het lezen van dit boek geen sinecure.

Dat is bijzonder jammer, want dit delicate onderwerp verdient onze aandacht. Brouwers boek bevat echter veel brallerige en ongefundeerde opmerkingen. Zo stelt ze bijvoorbeeld dat er structureel sprake van misogynie zou zijn in de ‘eeuwenoude cultuur van corpora met hun ontgroeningen en vernederingen van eerstejaars. Seksuele vernedering van vrouwen is daar steevast een onderdeel van.’ En iets verderop: ‘Hoe harder je als feut durft op te treden, hoe vunziger en onbeschaafder je opmerkingen over vrouwen zijn en over je vrouwelijke medeleden in het bijzonder, des te hoger klim je in de rangen van het studentecorps, van je jaarclub en bij de huisgenoten van jouw prominente huis’.

Het derde deel van het boek zit het dichtst bij Brouwers expertise als specialist in privacywetgeving. Ze bespreekt verschillende rechtzaken en laat leemtes in de wetgeving zien. Ook haar uiteenzetting van het verschil tussen Europese en Amerikaanse privacywetgeving is grondig neergezet.

Miriam Piters

Ina Brouwer – Klik, deel, verneder en verwoest, Over bangalijsten en vrouwenhaat, over privacy en wetgeving. De Geus, Amsterdam. 254 blz. € 21,99.