De onderstaande recensie komt oorspronkelijk uit 2004.

Artistiek leven

Aan het woord in De zoon uit Spanje zijn een stervende vader plus zijn volwassen kinderen en aanhang. Ooit speelden zich in het gezin van vader De Windt nare taferelen af, het kwam niet meer goed, maar nu heeft men zich rondom de almaar verzwakkende vader verzameld en probeert men nog te maken wat ervan te maken valt. Een sleutelrol speelt de vrolijke lanterfanter Bardo die al op negentienjarige leeftijd door vader voorgoed het huis werd uitgeknikkerd, maar nu weer terug is en ineens iedereen om zijn vingers windt. Ik heb met toenemende verbazing naar deze roman zitten kijken, ik bedoel gelezen heb ik hem ook, maar echt meegaan in de loop van de geschiedenis dat wilde maar niet lukken. Ik zat erbij en ik keek ernaar.

In ieder hoofdstuk is een ander familielid aan het woord, alleen Bardo heeft geen eigen stem gekregen, maar dat maakt niet uit omdat zijn leven en visie bij de anderen volop aan bod komen. Het is lastig om iets zinnigs over deze kleine roman te zeggen. Literatuur in de hoge zin van het woord is het niet geworden. De personages zijn clichés.

Bardo is typisch de held zoals men die graag in kioskboekjes voorstelt: hij maakt muziek is ‘dus’ artistiek, trekt wat rond slaapt hier en daar en ziet de wereld van de zonnige kant. ‘Ik wilde leven, de wereld in… weg… ver weg.’ En verderop: ‘waarom heb ik je niet gewoon meegenomen, zwanger en wel, de wijde wereld in met Jozef en Maria als lichtend voorbeeld.’ Je kunt natuurlijk verschrikkelijk om dit soort Bardozinnen lachen, maar zo is het allemaal niet bedoeld. De Loo meent echt dat iemand die op straat saxofoon speelt en zomaar wat rondtrekt enorm artistiek is en dus al die andere kleinburgers maar eens flink te kakken mag zetten. Want hij doorziet zijn broers en zus en ons natuurlijk helemaal. Zijn oudste broer Edwin is iets hoogs in de zakenwereld en houdt zich erg met getallen en statistieken bezig en is dus uiteraard een geweldige eikel die nooit iets van gevoelens snapt. En zus Hilde werkt in de geestelijke gezondheidszorg en is natuurlijk vooral zelf helemaal gestoord.

Zo krijg je een stel duidelijke personages bij elkaar, dat wel, maar veel te raden blijft er niet over en dus worstelde stelde ik me moeizaam door de pagina’s. Die Bardo, dat is ook nog een echte minnaar die uitblinkt met teksten als: ‘Dat is het vuur dat zichzelf verteert. Zo is het ook met hartstocht. Dat is een oplaaiend vuur, of je wilt of niet. Daar moet je aan gehoorzamen, anders dooft het uit.’ En zo is het natuurlijk ook, verdorie, morgen koop ik een saxofoon en ik leer mezelf er zo gauw mogelijk op spelen. Les hoeft niet, les is voor de kleinburgers. Misschien mag het ook een blokfluit zijn, dat schijnt iets makkelijker te zijn, al oogt een saxofoon natuurlijk heel wat beter. Ik verkoop al mijn boeken, nee, ik geef ze weg en morgen trek ik op een tandem de wijde wereld in. Zou ik van Tessa mijn vrouw wel mogen meenemen?

Kees ’t Hart

Tessa de Loo – De zoon uit Spanje. De Arbeiderspers, Amsterdam. 174 blz.

Deze recensie verscheen voor het eerst in de Leeuwarder Courant op 5 november 2004.