De Letse auteur Nora Ikstena is zondag 4 januari op 56-jarige leeftijd overleden. Dat laat haar Nederlandse uitgever Koppernik weten. Het Letse LSM meldt dat Ikstena volgens familieleden stierf na een ‘serious illness’. Ikstena was een grote naam in haar geboorteland en werd in 2023 de eerste naar het Nederlands vertaalde Letse auteur, met Moedermelk. Tzum-recensent Dietske Geerlings schreef in haar recensie over die roman:

De moedermelk komt in verschillende lagen van de roman naar voren en dat maakt dit verhaal tot een aangrijpend en ontroerend, haast ‘archetypisch’ verhaal. De dochter blijkt een melkintolerantie te hebben opgebouwd. Op school moet ze melk drinken, maar staat kokhalzend boven de beker. Er wordt gedroomd over moedermelk. De melk zet je steeds opnieuw aan het denken over wat een kind nodig heeft van haar moeder.

Ikstena weet in haar gedetailleerde stijl waarin rauwheid, liefde, tragiek en humor elkaar afwisselen, de lezer diep te raken. Ze geeft niet alleen een indringend tijdsbeeld van de onderdrukking van Letland door de Sovjet-Unie en de gevolgen daarvan voor het dagelijkse leven van deze vrouwen en meisjes. Tegelijkertijd is het een universeel verhaal over de kracht van moederschap en zelfbeschikking.

Via uitgeverij Koppernik deelt Ikstena’s vertaler Brenda Lelie haar gevoelens over het vroege overlijden:

Ik ben diep geraakt door het verlies van Nora. Bij het vertalen van een boek probeer je zo dicht mogelijk bij de gevoelens en emoties van de schrijver te komen, en vooral bij verhalen die gebaseerd zijn op iemands persoonlijke leven is dit een heel intiem proces. Ik herinner me de tranen in de laatste fase van het het vertaalproces nog goed. Ik heb Nora een paar keer ontmoet nadat het boek was gepubliceerd, ze was altijd zo lief en enthousiast, en zo dankbaar voor de vertaling. En ik zal haar voor altijd dankbaar zijn voor de kans die ze me met haar boek gaf om vertaler te worden. Het heeft mijn leven op zoveel manieren veranderd. Hoewel Nora’s leven veel te kort was, laat ze de wereld veel moois na. Ze heeft zoveel mensen, over de hele wereld, geraakt met haar prachtige boeken, en door de geweldige persoon die ze was.

In een interview door Dieuwertje Mertens van Het Parool ging Ikstena in op haar roman Moedermelk, en hoeveel het schrijven daarvan haar mentaal gekost heeft:

Voor dit boek ben ik mijn moeder geworden, ik ben er bijna aan onderdoor gegaan. Ik wil er niet over uitweiden, maar ik heb gevoeld hoe mijn moeder zich heeft gevoeld.

Je inleven in een personage kan heel gevaarlijk zijn. Je moet wel weten hoe je weer uit het personage moet komen. Maar het is me gelukt. Ze stierf op 54-jarige leeftijd. Een paar dagen geleden werd ik 54 – yes! Het is alsof ik hiermee een grens ben overgegaan, ik ga langer leven dan zij heeft gedaan. En zij helpt met haar verhaal duizenden en duizenden mensen.

Nora Ikstena is uiteindelijk twee jaar ouder geworden dan haar moeder.

(Screenshot uit onderstaand interview door Rosie Goldsmith)