Nieuws: Boekenweekgeschenkauteur Peter de Smet haalt zijn schouders op over kritiek van Joost Oomen
Onlangs uitte Joost Oomen kritiek op de CPNB naar aanleiding van hun keuze voor de auteur van het Boekenweekgeschenk: Peter de Smet. Aan de vooravond van de Boekenweek verschijnen er nu interviews met de auteur. In de NRC stelde Rinskje Koelewijn de vragen en natuurlijk kwam de kritiek aan de orde:
Op de radio zei Joost Oomen dat het een ‘ramp voor Nederland is’ dat jij het Boekenweekgeschenk schreef, want het is geen literatuur.
„Daar haal ik mijn schouders over op. Ik denk dat hij niet goed begrijpt waar het Boekenweekgeschenk voor bedoeld is, namelijk mensen naar de boekhandel krijgen. Ik denk niet dat je het lezen bevordert met ingewikkelde, vernieuwende kunst met een grote K. Kijk, er zijn heel veel mensen die met veel plezier mijn boeken lezen. Ze hebben gelachen, een traantje gelaten, ik heb ze een momentje geluk bezorgd. En toen het op televisie kwam hebben nog eens 2,5 miljoen mensen om mijn grapjes zitten lachen, dat zijn veertig uitverkochte Arena’s. Daar ontleen ik plezier aan.”
In de Volkskrant stelde Haro Kraak de vragen en hij citeert ook de kritiek van Oomen:
‘Daar haal ik mijn schouders over op’, zegt De Smet. ‘Er is altijd wel iemand die het niks vindt. Daar was ik op voorbereid. Mensen sturen het me door. Een lichte ergernis kan ik niet onderdrukken. Hij zal zelf wel een heel vernieuwende schrijver zijn met een heel klein publiek. Het is helemaal niet aan hem om te bepalen wat de waarde van het Boekenweekgeschenk is. Als hij kunst met een grote K wil promoten, moet hij dat op een andere manier doen.’ […] Het is zijn drijfveer ‘dat er heel veel mensen met heel veel plezier mijn boeken lezen’, zegt hij. ‘In de tv-serie gaat Evert dood, André van Duin dus. Ik zit voor de tv en realiseer me opeens: er zitten nu gewoon 2 miljoen mensen met een zakdoek in hun hand. Ja, dat zijn twintig Arena’s helemaal vol.’
Die van Oomen is raar, maar die van De Smet is groter
Peter de Smet was conciërge, heeft zich jarenlang in dienst gesteld van muziekschoolleerlingen, muziekschooldocenten en muziekschoolstaf. Een man die daadwerkelijk iets voor anderen betekent heeft. Zonder groot ego, zonder pretenties en met innerlijke beschaving. Hij heeft zijn studie Nederlands niet afgemaakt, maar is op een later moment wel echt gaan schrijven. Hij heeft intussen een miljoenenpubliek weten te vermaken en te raken, is in 30 talen vertaald en heeft al twee tv-series op zijn naam staan.
Het CPNB heeft gedaan wat het moet doen: proberen mensen niet alleen die ene keer (vlak voor Kerst) naar de boekwinkel te krijgen, maar ook eens een tweede keer per jaar.
De Boekenweek is dé week in het jaar om het boek te vieren, niet per sé de Literatuur, ook al leek dat wel de gewoonte. Maar eigenlijk ook alleen dat; de bubbel van je vaste gewoontes. Wanneer gaat het ons lukken eens werkelijk inclusief te denken, dat alle genres het volle bestaansrecht hebben, omdat niemand de ander zou moeten voorschrijven wat te doen? De boekenwereld is niet gebaat bij elkaar bestrijdende fracties – vrolijke vrijheid, inclusiviteit en eenheid zou de broodnodige vitaliteit kunnen geven.
Volgens mij is het een typisch Nederlandse traditie om iets quasi-officieels op te richten (een “de meeste/beste X van dit jaar”, een Zomergastenpresentator, een Dichter der Nederlanden, een Boekenweekgeschenkauteur etc.) zonder duidelijke omschrijving, daar vervolgens allemaal onze individuele interpretatie van te hebben en die individuele interpretatie vervolgens als de maat aller dingen te nemen.
In de geschiedenis van het boekenweekgeschenk zien we prachtige edities en vreselijke edities, literaire edities en cabereteske edities. Het is Joost Oomens goed recht om het gebrek aan literaire kwaliteit aan te kaarten en het is Peter de Smets goed recht om te vinden dat een boekenweekgeschenk geen lliteraire kwaliteit hoeft te hebben, zo lang mensen er maar voor naar de boekhandel gaan.
Een en ander laat onverlet dat een armoedig boekenweekgeschenk natuurlijk nóóit reclame voor het boek is.