Verhalen van wisselende kwaliteit

Een eenzame, gepensioneerde vrijgezel vindt tot zijn verbazing ’s morgens een zwaan in zijn badkamer. Als je een lang verhaal kort zou willen maken, gaat hij vervolgens aan de slag om het dier geweldloos zijn kleine flat uit te krijgen, wat hem uiteindelijk ook lukt. Vreemd verhaal, maar ook duidelijk. In het openingsverhaal ‘De zwaan’ schotelt de Vlaamse auteur Rasmus Dahlqvist ons evenwel een verteller voor die alle hinderlijke eigenschappen van zo’n eenzame oudere heeft. Je zou het stereotiep kunnen noemen, maar dat maakt hem niet minder boeiend. Daarom voert het hele avontuur van het uit huis plaatsen van een onwelkome zwaan ons langs uiteenzettingen over ’s mans dagindeling, over digitale uurwerken, over woordenboeken en de problemen die die al dan niet oplossen en nog veel meer. Uiteindelijk is de aanwezige zwaan slechts een figurant in de uitgebreide karakterschets van de hoofdfiguur. ‘De zwaan’ is met zijn 22 bladzijden een van de langere verhalen uit de bundel die eenvoudigweg Verhalen heet. Alleen ‘De stinkende zangeres’ (51 bladzijden) is langer. En daardoor zijn de andere zestien verhalen uiteraard kort. Erg kort soms.

Deze korte verhalen volgen doorgaans een beproefd stramien. De meeste beginnen met een min of meer realistische schets, waarna zich ergens in het derde kwart een soort wending begint af te tekenen. En hoewel dat na een paar verhalen wat voorspelbaar zou kunnen worden, is juist het realistische begin van ieder verhaal zo verschillend dat de verwondering blijft.

Toch lijken sommige verhalen net te kort om aan die opbouw voldoende diepgang te geven. Zoals de treurige geschiedenis van de vrouw die een glamourrijk leven als voetbalvrouw nastreeft, maar die in niet meer dan drie bladzijden de lat wel in erg grote, snelle stappen wat lager legt. Aan de andere kant is er dat van het echtpaar dat dicht bij elkaar in twee heel verschillende werelden leeft. De clou is halverwege al duidelijk, zodat hier zelfs zes bladzijden nog te lang lijkt.

Dahlqvist wil zich duidelijk presenteren als een meester van het ultrakorte verhaal, maar kort blijkt daarbij al te vaak ook nogal vlak. Het verhaal ‘Wachten op de stilte’, ook zes bladzijden, weet de wending tot enkele regels voor het einde uit te stellen, waardoor de structuur veel minder storend is dan in sommige andere verhalen. Ook ‘Droomjob’ weet aan dat storende ontsnappen. Hoewel iedere lezer zich iets kan voorstellen bij het idee dat ieder verlangen mooier is dan de vervulling ervan, worden sommige mensen soms wel heel erg met hun neus op de feiten gedrukt.

Dat de verhalen in Verhalen op allerlei gebied variëren is goed, een van de sterke kanten van de bundel. Maar dat ook de kwaliteit wisselt is jammer en dat op sommige plekken het gebrek aan redactie zich manifesteert, stelt zeker teleur.

Jan de Jong

Rasmus Dahlqvist – Verhalen. Brave New Books, Rotterdam. 176 blz. € 16,95.