Voor wie het slecht heeft, is de treurige werkelijkheid nog altijd beter

Wie de Canadese stripmaker Joe Ollmann niet kent, heeft aan het volgende genoeg: op de binnenflap van zijn nieuwe strip The woodchipper staat dat zijn vorige titel, Fictional father, de handen op elkaar kreeg in de pers. Ollmann maakt ook subtiel melding dat het boek genomineerd werd voor een Governor General’s Literary Award, bepaald geen kleinigheid. Maar in plaats dat te vieren, lezen we dat hij officieel een Governor General’s Award loser is. Hij won niet en dan is het uiteindelijk toch allemaal niks waard geweest. De eer om genomineerd te worden, mogen ze in hun hol steken.

Niet alleen Joe staat zo in het leven; zijn personages doen niet voor hem onder. In Fictional father was het al hemeltergend, in The woodchipper, een bundeling van vijf verhalen, gaan de personages allemaal kopje onder. Of bijna, want echt mis gaat het nooit. Dat zou jammer zijn. Liever sleuren we onszelf door het leven dan dat we echt instorten. Iedereen doet tenslotte zijn best, al weet het merendeel niet met wat, hoe of waarvoor. Ollmann is een meester in het verbeelden van de menselijke zwakte. We voelen mee, maar tegelijkertijd is er genoeg afstand tussen ons en de personages, zodat het nooit zielig wordt. Shit happens, dat idee.

The woodchipper, het titelverhaal, zet meteen de toon. De uitgebluste Charlie werkt met gevaarlijke zaagmachines en vervelende collega’s. Als er een jonge knaap bij hem op de werkplaats komt werken, dient het ongeluk zich aan: de gast is sloom, onoplettend en achterlijk. De stress wordt Charlie te veel en als hij tijdens een familiebezoekje instort en trillend op de grond ligt, is de diagnose snel gemaakt: PTSD. Na een tergend langzaam herstelproces is hij weer een beetje de oude, maar of dat nu een verbetering is.

Dit is exemplarisch voor de verhalen van Ollmann. Het is treurig, het wordt slechter en daarna weer beter, terug naar het treurige. Het wordt erg, maar het is nooit het ergst. Hoewel, in Nestled all snug sluit boekverkoopster Sasha op de dag voor Kerst de winkel af. Ze maakt de kassa op, veegt de vloer, stapelt wat dozen met boeken op in het halletje en gaat naar de wc. Had ze de dozen maar beter opgestapeld, want als ze doortrekt, komen de dozen met een donderend geraas naar beneden. Sasha zit vast.

Ollmann zet een situatie gemakkelijk naar zijn hand. In een paar plaatjes krijgen we een goed beeld van de mensen. Hij laat ze op hun kwetsbaarst zien, en dat is niet altijd fraai. De cafetariahouder die familiegeld gebruikt om een huis te kopen, om in te zetten voor woekerwinsten op een Filipijnse variant van AirBNB (‘Bij die Filipijnen hoef je minder af te dragen, dus je houdt meer over’) staat er van het begin al gekleurd op. Zijn boze moeder maakt het hem weliswaar niet gemakkelijk, maar op sympathie hoeft hij nergens te rekenen. Als het wel heel bijzondere noodlot hem overkomt, ach, dan had hij maar niet zo achterbaks moeten doen.

Gelukkig wordt er genoeg gelachen. Het zijn dan de passanten, de figuranten in de buurt, die haarfijn in de gaten hebben hoe de vork in de steel zit. De dialogen zijn heerlijk en ontsporen vaak, vooral als het slachtoffer boos wordt. De onredelijkheid is zo perfect in balans met het gedrag van het slachtoffer dat het genieten wordt: iemand in zijn eigen val zien trappen is groots. Dat de vijf verhalen in deze bundeling genoeg variatie bevatten, is fijn. Ze kunnen gerust achter elkaar worden doorgelezen: Ollmann herhaalt zich nergens, al manoeuvreert hij zijn personages wel steeds in onmogelijke situaties. Dat maakt deze verhalenbundel, een vorm die je niet vaak ziet in strip, heel consistent.

Het heeft iets bijzonders: de ambitie van Ollmann om strips te maken over de minder sympathieke mens is lovenswaardig. Zo vaak gebeurt het niet dat de alledaagse zakkenwasser een hoofdrol krijgt toebedeeld. Dat het vervolgens ook nog heel lezenswaardig is, met genoeg om te glimlachen, is knap. The woodchipper zal niet ieders favoriet zijn, maar wie van intelligente en goed uitgewerkte verhalen houdt, met afwijkende hoofdpersonen, heeft met de vijf verhalen die Ollmann ons hier voorschotelt een mooie avond.

Stefan Nieuwenhuis

Joe Ollmann – The woodchipper. Drawn & Quarterly. 216 blz. € 28,95.