Totaal ongeschikt voor deze functie

Sinds Pessimisme kun je leren, de bloemlezing die Özcan Akyol samenstelde uit het werk van Lévi Weemoedt, staat het werk van de in Assen wonende dichter weer in de belangstelling. De bloemlezing stond 37 weken in de bestsellerlijst mede dankzij een optreden in De Wereld Draait Door waarin Weemoedt bevestigde dat hij nog niet was overleden.

De Nederlandse literatuur kent een mooie humoristische traditie, van Piet Paaltjens tot Hans Dorrestein, waartoe Lévi Weemoedt ook behoort. Gebrek aan geluk, zelfmedelijden en zelfspot, dat is de kurk waarop de rijmende poëzie van Weemoedt drijft en zijn nieuwste bundel Vreugde heeft geen vat op mij is daar opnieuw een voorbeeld van. Lees het gedicht ‘Beroepentest’:

Ik bleek al bij
de vruchtwaterpunctie
totaal ongeschikt
voor deze functie.

In de liefde gaat het meestal niet goed, zoals blijkt uit ‘Uiteenzetting’: ‘Dankzij de / afstotingskracht / tussen ons beiden / woont zij nu in Vaals / en ik op de Drentse heide.’ Vrouwen, ook aangeduid als ‘een leuke meid’ of ‘leuke griet’, zijn er vooral voor erotisch vermaak en dan klinkt een gedicht, zoals ‘Soldatenliedje’ toch al snel als een mop van die oude, oubollige oom die op verjaardagen net iets te veel drinkt:

O, mijn kleine blonde An
had een hart als een Tefalpan.
Wat je ook aan liefde gaf,
het gleed er net zo hard weer af.

’t was dat zij één ding lekker kon,
anders zong er geen hond van ons bataljon.

De in Vlaardingen opgegroeide dichter heeft ook nog wat verhapstukken met zijn oude stad. In ‘Op een Vlaardingse bestuurder’ pakt hij een oud-politicus van de PvdA aan die in de vorige eeuw wethouder was. Nogal particulier en onplezierig om te lezen. ‘Wat wind en water lieten staan, / dat sloopte hier Bas Goudriaan, die wethouder was hier ter stede. // O, dat hij nimmer ruste in vrede!’ En ook in het gedicht ‘Sociale democraten’ volgt een politiek statement: ‘De PvdA / staat altijd / aan de kant / van de kwetsbare / miljonairs in dit land.’ Deze gedichten vormen geen hoogtepunten in het werk van Weemoedt die het te vaak moet hebben van één grappige vondst, die dan in veel regels over de pagina’s verspreid wordt, zodat een flauw grapje net een gedicht lijkt.

De dichter is humoristischer als hij onschuldiger onderwerpen aansnijdt, zoals in ‘Oude Balkanwijsheid’ en dan kun je er wel hartelijk om lachen: ‘Beter / laten / staan / die / fietsj // na / zeven / flessen / slivowietsj.’

Coen Peppelenbos

Lévi Weemoedt – Vreugde heeft geen vat op mij. Nijgh & Van Ditmar, Amsterdam. 120 blz. € 16,99.

Deze recensie verscheen eerder in een kortere vorm in de Leeuwarder Courant en het Dagblad van het Noorden op 19 november 2025.