Hooggespannen verwachtingen aan het strand

Onder vrienden van Linea Maja Ernst is een prikkelende roman over een vriendengroep met romantische verwikkelingen. Vóór het lezen kreeg ik er een andere indruk van: Aaf Brandt Corstius noemde Onder vrienden ‘een manifest van een schrijver die heeft bedacht dat ze alle kwesties rondom moderne liefde, gender en seksualiteit eens even lekker wil bevragen in een sappige roman’. Dit vond ze een teleurstellende ervaring bij een boek dat een lekkere ‘beach read’ had moeten zijn. Eke Krijnen reageerde hierop, noemde dit ‘een gemakzuchtige heteronormatieve blik’. En inderdaad, de discussie over de (sappige) queer aspecten van de roman leidt af van de echte inhoud.

Linea Maja Ernst heeft met Onder vrienden veel meer willen vertellen dan alle kwesties rondom moderne liefde, gezien de knipogen naar Virginia Woolfs To the Lighthouse en Shakespeares A Midsummer Night’s Dream. Alle kwesties rondom moderne liefde, gender en seksualiteit worden geschetst met een wisselend perspectief en een alwetende verteller die binnen een alinea de gedachten van meerdere personages uitdiept. De personages hebben sprekende namen: Adam lijkt het stereotype van de echte man – de eerste. Dramaqueen Sylvia lijkt een knipoog naar Plath, hoewel ze vooral fan is van Virginia Woolf. Sylvia is smoorverliefd op Esben (‘god’). Transman Kvaede koos zijn naam zelf, het is de Deense naam van het personage (Peter) Quince uit Midzomernachtsdroom.

Er wordt met al die knipogen een verwachting gewekt: ‘Als het een film of een toneelstuk was, dan zou Puck op het toneel verschijnen en de handeling introduceren, in zijn handen wrijven: zes vrienden een week in een vakantiehuis.’ (Puck is een personage in Shakespeares Midzomernachtsdroom.) De zes vrienden zijn in zekere zin stereotypes: een machoman, een moeder, een existentiële schrijver, de overgevoelige millennialvrouw Sylvia die een relatie heeft met een butch, en zo verder. In de vakantieweek ontstaan uiteraard romantische spanningen en drama; toch is het geheel niet te voorspelbaar.

Sylvia, met wie we het meest meeleven, ergert zich aan haar vrienden die burgerlijk en conformistisch worden: ‘Ze lezen de actuele internationale literatuur terwijl ze anderhalve kind baren en bijschrijven in hun gezonde vereniging van eigenaren; ze stomen dumplings in hun lichte woonkeuken en vormen het toonbeeld van geluk.’ Het zogenaamde academische gewicht van de gesprekken en die steeds weer terugkerende knipogen vermoeien enigszins. Een verwijzing naar To the Lighthouse vormt een zin van een hele alinea die de stream of consciousness demonstreert, maar ook letterlijk als onderwerp heeft. Sylvia is niet alleen overgevoelig en dramatisch, ze verwijst ook letterlijk naar The Bell Jar van Sylvia Plath. Het had gekund zonder al die knipogen, maar de vraag is vooral wat de roman ons brengt.

Heeft Linea Maja Ernst echt geprobeerd een modern To the Lighthouse te maken? De worstelingen van deze hoofdpersonen zijn daarvoor te licht, de ontknoping moet binnen een week gebeuren en de stilistische perspectiefwisselingen en gedachtestromen à la Woolf worden hier afgewisseld met veel gebeurtenissen en dialogen, waardoor de zwaarte van die gedachten ook beperkt is. Als we de gepoogde gelijkenis negeren, blijft er een interessante roman over. Denk eerder aan de lichtheid van Scandinavische Netflix-familieseries met een vleugje onderhuids drama. Er zit vaart in het verhaal en je leeft mee met de groep. De kwetsbaarheid van Kvaede en Adam in de ontwikkeling van de roman is adembenemend. Een fijne ‘beach read’ voor wie ook weleens literatuur leest.

Michelle van Dijk

Linea Maja Ernst – Onder vrienden. Vertaald door Femke Muller. Meulenhoff, Amsterdam. 272 blz. € 22,99.