Een bijzondere vriendschap

Eerst was er het boek Call me by your name (in het Nederlands Noem me bij jouw naam), daarna de film (met Timothée Chalamet) en nu is er de graphic novel die vanwege het succes van de film geen Nederlandse vertaling meer nodig heeft. De Amerikaan Oliver komt naar Italië om te werken aan een manuscript en woont in bij de familie van de zeventienjarige Elio die zijn slaapkamer moet opofferen voor de gast. Er ontstaat langzamerhand een band tussen de adolescent en Oliver die uitmondt in een seksuele relatie (die uitgelokt wordt door Elio).

In 2007 was ik wel onder de indruk van de roman en vond ik vooral de hunkering herkenbaar goed beschreven. De graphic novel door Sarah Maxwell vind ik minder geslaagd. Dat komt vooral de realistisch stijl van tekenen die mij doet denken aan romantische strips uit de jaren zeventig of tachtig. De personages zijn steeds als strakke modepoppen getekend met gezichten waarin weinig subtiel emoties zijn ingeplakt, met lelijke getypte letters in de tekstballonnen of, als ze als gedachten weergegeven worden, in witte blokken over de tekeningen. Ik kan me voorstellen dat dat een stijlkeuze is, omdat het verhaal ook in de jaren tachtig speelt. Wat ik uit commercieel perspectief wel snap, maar vanuit een kunstenaarsperspectief helemaal niet, is de keuze om de hoofdpersonen volstrekt geslachtloos te maken. Een kus zie je in close-up, een paar billen kan er ook nog mee door, maar de preutsheid is bij voorbaat al een knieval voor de mogelijke censuur in Amerika (dat een 17-jarige al gedachten over seks kan hebben en erger nog: die ook in praktijk brengen is al heftig genoeg). Het moet toch mogelijk zijn, het gaat immers over seksueel ontluiken, om een geslachtsdeel te laten zien, zonder dat het werk daardoor meteen pornografisch wordt? Lezers van een graphic novel zijn wel wat gewend toch?

Er is nog iets wat me dwars zit en dat heeft te maken met het ultrakorte biografietje van Aciman dat op de flap stond van Het raadsel van de liefde en wat nu achterin de grapic novel staat: ‘Hij woont met zijn vrouw in Manhattan.’ Ik las en lees dat als: je moet niet denken dat ik zelf homoseksueel ben. In geen enkele andere biografie van een schrijver wordt zo nadrukkelijk de relatievorm benadrukt.

Is er eens een keer een graphic novel van een moderne klassieker uit de gay-literatuur en dan is het weer niet goed. Misschien is deze Call me by your name juist perfect voor jonge mannen die zelf nog in de hunkerende leeftijd zitten. Hoewel de relatie slechts een zomer beslaat, eindigt het boek en de graphic novel niet negatief. De vader van Elio speelt zelfs een opmerkelijk begripvolle rol in het benadrukken van het belang van deze bijzondere vriendschap. Dat is wellicht de belangrijkste boodschap.

Coen Peppelenbos

Sarah Maxwell en André Aciman – Call me by your name. Vertaald door Mariella Manfré. Blossom Books, Amsterdam. 254 blz. € 29,99.