Nieuws: Nieuwe roman van Herman Koch krijgt 1 bal in de NRC
Hadden we net een berichtje gemaakt waaruit blijkt dat de NRC nooit meer een boek met slechts 1 bal waardeert en meteen komt daar verandering in. Herman Koch is het kind van de rekening. De overbodigen is de nieuwe roman van Koch en Thomas de Veen is niet onder de indruk. De Veen houdt de mogelijkheid open dat de roman aankaart hoe de moraal buiten spel staat in deze trumpiaanse tijden en dat we misschien wel te maken hebben met een parodie maar komt toch tot een uiterst negatieve conclusie.
Misschien wil Koch waarschuwen, door dit mensbeeld te tonen, dat zo onontkoombaar cynisch is? Dat doet De overbodigen dan wel met een reeks ongeloofwaardigheden en flauwiteiten die al even onontkoombaar cynisch is, en waaraan je je rot ergert. De harteloze hoofdpersoon hoeft voor een roman geen bezwaar te zijn; de manier waarop zijn verhaal verteld wordt, is dat wel. En dat is aan De overbodigen pas echt trumpiaans. Namelijk: het is een ronduit belachelijk verhaal, dat geen moeite doet om nog redelijk te zijn, maar dat we toch voor waar moeten aannemen.
Lees de hele recensie hier.
Dan lijkt me 1 bal overbodig in dit geval
Niet mee eens, erg genoten van dit boek.
Vreemd. De recensie gelezen en nergens wordt nu goed uit de doeken gedaan wat er dan zo ‘belachelijk’ is aan het verhaal. De voorbeelden die Thomas de Veen erbij haalt klinken juist behoorlijk droogkomisch. Verre van geniaal, maar best grappig. En wat de laatste alinea doet, is een gevaarlijk precedent scheppen, namelijk de literatuur inkaderen, indelen op basis van een burgerlijke moraal:
‘Je kunt dat ook niet doen. Je kunt dat afwijzen en in verzet komen: we willen niet dat de wereld zo werkt. We weigeren hierin mee te gaan en te zwichten voor cynisme, voor dat idee van een domme wereld, met belachelijke verhalen. Wij blijven wel redelijk nadenken en eisen dat iedereen dat doet.’
Zijn al die irrationele en profane egodocumenten uit voorbije tijden, die toevalligerwijs niet strookten met de opvattingen van de tijd dan ook geen cynische breuk met haar tijdsgewricht? Langs welke meetlat legt De Veen dan dit boek? Wat zijn nu belachelijke verhalen? Hij klinkt als een dominee!
“Beauty is in the eye of the beholder” (M.w. Hungerford) en dat is ook hier het geval. Zelf vond ik een half mensenleven geleden “Red ons Maria Montanelli”, wel vermakelijk maar niet echt boeiend.
Het latere werk van Koch maakte op mij de indruk van een tot roman omgewerkt script voor een film waar ik niet heen zou gaan. Vlot geschreven maar met bordkartonnen personages en zo vol effectbejag dat het lezen ervan slecht bestede tijd was.
In dat licht was de recensie in de NRC er een van herkenning zonder dat ik het boek gelezen had. Het Diner 2.0. een vraaggesprek in het programma ‘Eva’ bevestigde dat nog eens. Gekeuvel dat bijna nergens over ging. In dat opzicht was het natuurlijk het perfecte platform voor Koch.
Maar dat oordeel zegt dan waarschijnlijk weer meer over mij dan over het boek.