Hoed je voor het verhaal

In hoeverre ben je verbonden met je familieleden? Die vraag doemt op bij Marjoleine de Vos omdat ze als oudere zus bij het sterfbed van haar jongere broer zit. Kanker, hospice, nog maar enkele maanden te leven. ‘We kenden elkaar niet goed,’ schrijft ze in Ik ben hier liever niet alleen, maar in de laatste weken komt ze hem wel naderbij.

Marjoleine de Vos excelleert de laatste jaren in compacte boekjes waarin ze met behulp van poëzie en filosofie grote abstracte ideeën terugbrengt tot menselijke proporties. Dat lukt haar door haar persoonlijke leven er nadrukkelijk bij te betrekken, zonder dat ze inzet op al te makkelijke confidenties. In Zo hevig in leven ging het bijvoorbeeld over haar eigen sterfelijkheid. In En steeds is alles er gaat het over missen en herinneren naar aanleiding van de dood van een oude geliefde.

De jongere broer van De Vos heeft een totaal ander leven geleid dan zij. Hij zou raar opkijken als ze samen poëzie zouden lezen, hij keek liever tv. Hij had een leven achter zich met drugs, met niet afgemaakte opleidingen, met werkloosheid. Staat dat leven vanaf de jeugd al vast? De Vos vindt ‘het ‘onverdraaglijk dat het zo gegaan is, dat leven van hem,’ en probeert verbanden en oorzaken te geven, maar ze weet ook dat die bedrieglijk zijn. ‘Hoed je voor het verhaal. Dat gaat meteen verklaren en rechttrekken, en dat is nu juist niet de bedoeling, de grillige uitsteeksels, de onkenbare hoeken, de mislukking en de vreugde die een leven in zich bergt, dat is wat zichtbaar moet worden (…).’

Ondanks het zware thema, weet De Vos haar boek toch licht van toon te houden, bijvoorbeeld door het hoofdstukje Al dat ge-‘I love you’ waarin ze beschrijft hoe vooral Amerikanen steeds hardop benadrukken dat ze van elkaar houden. Het past niet zo in onze cultuur om zo’n ‘volautomatische liefdesverklaring’ te horen aan het eind van elk gesprek. En toch heeft ze wel spijt dat ze dat zelf nooit gedaan heeft. ‘Maar dat we van hem hielden, ondanks alles, dat bleek wel, dat heeft hij toch wel gevoeld die laatste maanden?’ Zo’n zinnetje is heel herkenbaar als je dezelfde omgangscultuur kent. En als je, net als de schrijfster, onlangs een jonger familielid verloren hebt, dan moet je na afloop van Ik ben hier liever niet alleen even bijkomen van alle emoties die zijn opgeroepen.

Coen Peppelenbos

Marjoleine de Vos – Ik ben hier liever niet alleen. Van Oorschot, Amsterdam. 96 blz. € 17,50.

Deze recensie verscheen eerder in de Leeuwarder Courant en het Dagblad van het Noorden op 27 februari 2026.