Huwelijksreis (1990) van Patrick Modiano is de laatste roman van de prijswinnende auteur die nog niet in het Nederlands vertaald was. Dat is nu door Martin de Haan volbracht. In deze roman volgen we Jean, die zogenaamd naar Brazilië vertrekt en van de aardbodem verdwijnt. In werkelijkheid verblijft hij in Parijse hotels: plekken die herinneringen oproepen aan de beginfase van zijn relatie met zijn vrouw, die een affaire heeft met zijn beste vriend. Zonder zijn beweegredenen direct duidelijk te maken, zwerft Jean door de stad: ‘Verleden en heden schuilen in mijn hoofd door elkaar heen.’ Zijn handelingen worden op een thrillerachtige wijze verteld, met die aantekening dat het verhaal eindigt zonder ontknoping.

Hierin ingebed is de huwelijksreis in oorlogstijd van Ingrid en Rigaud. Zij gaan naar de Côte d’Azur, waar het leven min of meer normaal doorgaat. Verdwijning en bedrog sijpelen ook door in deze verhaallijn: bekende thema’s in het werk van Modiano, net als herinnering en identiteit. De huwelijksreis is niet echt en er is sprake van een vlucht.

Mysterie is alom vertegenwoordigd. De personages bezien we op afstand en hun gevoelens worden nauwelijks uitgesproken. Zoals Francis Mus in zijn gedegen nawoord schrijft:

Zelden komen personages helemaal voor het voetlicht, alsof hun verleden altijd maar gedeeltelijk kan verschijnen. Tegelijk is hun identiteit nooit helemaal omlijnd, vergelijkbaar met de rook van de vele sigaretten die worden opgestoken: vluchtig en ongrijpbaar.

In zijn feitelijke en fragmentarische stijl schetst Modiano een wereld van leegte, stilte en vervaging. Er hangen ‘sluiers van stiltes’ en ‘hittenevels’. Het verhaal verspringt in de tijd, van de wereldoorlog naar zes jaar erna, via de jaren zestig en 18 jaar nadien. Het ontbreken van een duidelijke tijdsaanduiding vergemakkelijkt de leesbaarheid niet, en daarbij staat er een onnauwkeurigheid op de achterflaptekst die verwarring veroorzaakt.

De roman is gebaseerd op een bredere interesse van Modiano, die hij later expliciet uitwerkt in zijn roman Dora Bruder (1996), naar aanleiding van een krantenbericht uit 1941 over de vermissing van een Joods meisje. Daarin vult hij met verbeelding de informatie aan die hij uit archieven haalt, om zo iets van haar leven te reconstrueren. Dat het echter onmogelijk is om een mens te leren kennen via ijkmomenten uit een leven is de centrale gedachte die ook in Huwelijksreis voorbijkomt. Het werkelijke leven, zegt de auteur, speelt zich af in de tussenruimtes – de impasses, de stiltes en de leegte. Jean raakt verder vervreemd van zijn leven en van zichzelf, een existentiële crisis die ieder kan treffen: ‘Je raakt alles uiteindelijk beu, zelfs Rio.’

Deze vertaling maakt het Nederlandstalige oeuvre van Modiano compleet. Dat is mooi. Patrick Modiano schetst in Huwelijksreis een wereld van mysterie, toeval en lotsbestemming in zijn ‘fragmentarische schriftuur’, zoals Francis Mus het noemt. De onduidelijke chronologie van de roman vraagt om alertheid van de lezer. Wat een Nobelprijswinnaar betreft, had de lezer hierin mogelijk toch meer houvast kunnen verwachten.

Rosanna Del Negro

Patrick Modiano – Huwelijksreis. Uitgeverij Weerwoord, Heist-op-den-Berg. blz 176. 24,99 euro. Vertaling Martin de Haan.