De maakbaarheid van schoonheid

Van jongs af aan ben ik gefascineerd door schoonheidsidealen. Net als Tatjana Almuli las ik in het tienermeidenblad Fancy over tips om af te vallen, puistjes te bestrijden en pluizig haar tegen te gaan. Na Knap voor een dik meisje en Ik zal je nooit meer heeft Almuli een nieuw boek geschreven, dit keer een essay: Tot lijf gemaakt. Het gaat over de actuele ontwikkelingen rondom schoonheidsnormen, die met de groeiende vraag naar botox, fillers en Ozempic ogenschijnlijk haalbaarder lijken. De huidige trend van heroin chic (de afschuwelijke naam voor skeletachtig dun) vond ik scherp geïllustreerd aan de hand van Kim Kardashian, die haar bilimplantaten liet verwijderen en een kledingmerk voor shapewear oprichtte: SKIMS.

Het is tegenwoordig niet meer schaamtevol als je na je dertigste (of eigenlijk liever daarvoor) een spuitje tegen je (toekomstige) rimpels neemt. Influencers zoals Monica Geuze filmen zelfs de behandeling als onderdeel van een sponsordeal. Daardoor valt het eerder op als je níét meegaat in de trend en puur natuur blijft – ook als die natuur met oneffenheden komt. Je moet je haast verdedigen als je het níét doet, terwijl ik zou denken dat al die chemische stoffen in je lichaam nooit gezond kunnen zijn (net zoals uiteindelijk bleek dat borstimplantaten risico’s met zich meebrengen). Maar goed, ieder zijn keuze. Toch vind ik net als Almuli het de omgekeerde wereld als botox, fillers en Ozempic de nieuwe norm worden.

Tot lijf gemaakt bestaat uit vier delen. Tussendoor staan er veel tussenkopjes in de tekst, die ik zelf ietwat irritant vond, omdat het daardoor soms op losse columns gaat lijken. Op de omslagtekst wordt het boek bestempeld als essay, maar eigenlijk is het eerder een pamflet – vooral door het laatste deel over ‘collectief verzet voor lichaamsbevrijding’. Er worden expliciete stappen genoemd die je kunt nemen om jezelf los te rukken uit het keurslijf van de huidige schoonheidsnormen. Zo ontstaat er weer ruimte in je hoofd voor ‘de rest van het leven’. Ook wordt uitgelegd hoe je actief kunt bijdragen aan ‘het creëren van andere beelden, ideeën en realiteiten’.

Het essay is het interessantst wanneer het over Almuli’s persoonlijke ervaringen gaat, zoals toen er bij een fotoshoot geen kleren in haar maat waren en ze daarom de vraag kreeg om zelf maar kleding mee te nemen. Jammer genoeg wordt deze situatie in twee zinnen beschreven, terwijl ik daar graag meer over had gelezen. Wel steekt Almuli uitgebreider van wal wanneer ze het heeft over de momenten waarop ze zich het fijnst voelt, wat ironisch genoeg juist is wanneer ze er eigenlijk op haar ‘lelijkst’ uitziet – of in ieder geval wanneer ze zich niet zo druk maakt om haar uiterlijk. Deze persoonlijke informatie helpt om alle bronnen beter in perspectief te plaatsen.

Het is niet zozeer dat ik veel nieuws heb geleerd van Tot lijf gemaakt, maar het heeft me wel opnieuw aan het denken gezet over wat voor tijdverspilling het is om je zorgen te maken over een eerste grijze haar of rimpel. Ik wist al dat het belangrijk is om stil te staan bij wat je lichaam allemaal kan en daar ‘dankbaar’ voor te zijn, want het is natuurlijk niet vanzelfsprekend dat alles goed functioneert. Daarnaast is het een vreemde gedachte dat er over een aantal jaar misschien niemand meer boos kan kijken, doordat ieders fronsspieren verlamd zijn.

Het is een goed idee om uiterlijk op een positieve manier te benaderen. Het voorbeeld van het bijhouden van je gewicht in waarden in plaats van in kilo’s is sterk, omdat het gesprek dan verschuift naar: ‘Wat draag je bij? Waar sta je voor? Wie ben je, los van je spiegelbeeld?’ Ik ga in ieder geval proberen mijn imperfecties wat meer te omarmen, want het litteken op mijn buik heeft wel mijn leven gered, die vele moedervlekken doen me denken aan mijn vader en lachrimpels zijn een bewijs van gelukkige momenten. De wereld zou er maar saai uitzien als iedereen een Barbie of Ken was.

Elisa Ros Villarte

Tatjana Almuli – Tot lijf gemaakt. Thomas Rap, Amsterdam. 176 blz. € 20,99.