De onderstaande recensie komt uit 1997.

Hevige hallucinaties

Het werk van de Hongaar Nádas heeft een stevige plaats verworven in het fonds van uitgeverij Van Gennep. Zeker nadat Het boek der herinneringen, een roman van meer dan achthonderd bladzijden, de auteur internationale roem bracht. Onlangs verscheen de vertaling van Liefde, een korte vertelling. De handeling speelt zich gedurende een nacht af in het appartement van een vrouw de vriendin van de ik-figuur. Hij is ’s avonds naar haar toe gegaan om een einde te maken aan hun verhouding, maar hij kan er niet toe komen de woorden uit te spreken die haar tot dat besef moeten brengen.

In plaats daarvan geeft hij zich over aan wat kennelijk de vaste rituelen zijn van hun nachtelijke samenzijn. Ze roken een joint, ze ontkleden zich en liggen in bed. Deze keer komt de joint hard aan bij de ik-figuur die hevig aan het hallucineren slaat. Zo hevig dat de tijd af en toe geheel lijkt stil te staan, dat hij meent te verdorsten, dat hij zich verbeeldt zich niet te kunnen verweren tegen de drang zich van het balkon van haar appartement te storten en dat hij niet kan beslissen of ze nu werkelijk de liefde bedrijven of dat het alleen maar zijn knie is waartegen tegen haar schoot zich wrijft. Hallucinatie en helderheid wisselen elkaar af, maar hoe te weten wat droom is en wat werkelijkheid? Als in de vroege ochtend de hallucinaties wegebben, vertrekt hij. Hij weet dat het voorgoed is, maar hij heeft het de vrouw niet gezegd.

Nádas schrijft mooie zinnen en hij weet met stijlvariaties indringend de wisselingen in de gemoedsgesteldheid van de ik-figuur op te roepen. Maar wat ontbreekt in deze vertelling en mijns inziens ook in Het boek der herinneringen is lichtheid. De zwaarwichtigheid van de bespiegelingen van de ik-figuur wordt te weinig gerelativeerd. Soms wordt een amusante grap gemaakt, maar van echte humor is geen sprake. Misschien omdat Nádas het filosofische karakter van die bespiegelingen geen geweld aan wilde doen. Maar verdient filosofie die niet bestand is tegen humor die naam eigenlijk wel?

Hans van der Heijde

Péter Nádas – Liefde. Vertaald door Rob Visser. Van Gennep, Amsterdam. 128 blz.

Deze recensie verscheen eerder in de Leeuwarder Courant op 28 november 1997.

(foto: Péter Nádas op de Frankfurter Buchmesse in 2017, CP)