Dansen tot je voeten bloeden

Hoe beschrijf je een hallucinante roman als Danswoede? Probeer het maar eens te begrijpen: schrijver Elias, hoofdpersoon van de roman Danswoede, schreef een roman over het manische dansen van middeleeuwers, Danswoede. Deze roman ging ook over zijn familiegeschiedenis met psychische ziektes en leidde tot een breuk met zijn moeder. Daardoor kwam Elias in zijn eigen manie terecht: hij vertrok van huis en begon te lopen. ‘Er was alleen zijn lichaam – het liep, een nacht, een dag en nog een nacht lang –, dat was alles wat er die dagen van hem was overgebleven. Het bleef voortgaan tot zijn schoenen sopten van het bloed, roze schuim tussen de veters en door de naden bij iedere stap.’ Zo deden de middeleeuwse dansers dat ook: dansen tot de voeten stuk zijn.

Na bijna twee jaar leven op straat heeft hij met dank aan zijn redacteur een appartement en een rustig leven, maar hij verlangt ‘terug naar de straat, waar hij had ingezien dat het leven als een bad trip was: je moest je weerstand opgeven en je overgeven, dat was alles.’ Dan hoort hij dat zijn mentor Encke op zijn sterfbed ligt: degene die Elias aanzette tot zijn roman Danswoede, nadat Encke zelf eerder non-fictie schreef over het historische verschijnsel van de dansmanie. Elias stapt direct in de auto om naar Encke te gaan. Wat volgt, is een hallucinante trip, zou je kunnen zeggen, ondersteund door een historische basis van de Sint-jansziekte en filosofische redeneringen over de neiging van de mens om alles maar te willen begrijpen. Dat moet je, mocht het nog niet duidelijk zijn, bij deze roman dus maar niet te veel proberen…

De lezer haalt Elias en Encke makkelijk door elkaar wanneer het gaat om de gedachtegangen over het manische dansen, maar misschien is dat wel de bedoeling. Encke en Elias hebben een vergelijkbare familiegeschiedenis. Elias kent niet alleen het historisch-antropologische werk van Encke uit zijn hoofd, hij kent ook alle mogelijke interviews en uitspraken van Encke. Bovendien hebben ze allerlei gesprekken gevoerd en daarin heeft Encke hem aangezet tot het idee om van de ziektegeschiedenis in de familie een roman te maken. Sterker nog, als je een ziekte ziet als een verhaal, suggereert Encke, dan kun je omgaan met die ziekte, met de angst: ‘door je angst te lijf te gaan, kun je erfelijkheid overwinnen’. Wie al kwetsbaar is, is vatbaar voor zulke praatjes. En hoewel hij dus weer een rustig leven had, brengt (de reis naar) het sterfbed van Encke hem opnieuw in een bad trip.

Dit alles is veel, misschien soms te veel: te veel manie, te weinig dans. Toch blijf je lezen. Danswoede van Vincent Merjenberg is een fascinerend en duizelingwekkend geheel.

Michelle van Dijk

Vincent Merjenberg – Danswoede. Atlas Contact. 288 blz. € 23,99.