Het perfecte gezinnetje

In Thomas was hier, de derde roman van Eva Kelder, onderzoekt de schrijfster de steeds weer veranderende band tussen ouders en kinderen. Thomas, zoon van zzp’er Katja en ambitieuze tandarts Freek, is inmiddels achttien en heeft zo zijn eigen kijk op de wereld ontwikkeld. ‘Woke, maar zonder hokjes.’ Tijd om definitief los te breken. Of is die verwijdering, in elk geval naar het idee van verteller Katja al zo’n beetje kort na de geboorte ingezet?

En dan komt op een dag Thomas niet meer thuis. Is hij soms opgepakt bij een protestactie? Taal noch teken. Thomas als stoorzender van het perfecte gezinnetje met naast Thomas ook nog zijn vroegwijze zusje Tessa en de benjamin Marijn. (Als nakomertje de kind van de rekening, die nauwelijks iets begrijpt van de situatie, vrijwel overal buiten wordt gehouden. De roman is opgedragen aan de benjamin Sammie van Kelder zelf. Dat dan weer wel.)

De roman begint in medias res. Hetgeen uiteraard de spanningsboog aanspant. Er komt alsnog een briefkaart, zonder afzender, maar wel vanuit een bekende streek in Frankrijk, daar waar altijd de familievakanties worden gevierd. Katja besluit om dit nieuws nog voor zich te houden. Het in te zetten in de ‘strijd’ tegen Freek. Freek, en dit is geen spoiler want gewoon op de achterflap vermeldt, die meer weet, in eerste instantie contact heeft met zijn zoon, maar dat voor vrouw en kinderen geheimhoudt. Eindelijk het kantelpunt voor Katja. Ook zij pakt een rugzak en vertrekt, misschien gebruikmakend van het idee van een zoektocht naar Thomas.

Thomas was hier is een interessante casusbeschrijving van ‘opvoedingscompetitie’ tussen ouders. De ouders die campagne voeren tegen elkaar. Kelder heeft een soepele toon, vertelt in alternerende hoofdstukken hoe naar Katja’s idee de patstelling in het gezin is ontstaan, er langzaam in is geslopen, pijnscheuten die zij steeds met de mantel der liefde heeft bedekt, en hoe er met de huidige crisis wordt omgesprongen. Kelder maakt connecties, verbindt scenes uit verleden en heden aan elkaar. Een van de kernvoorwaarden van een roman. De jeugd van Katja als enigst kind speelt mee, haar ruziënde ouders. De ouders van Freek die bemoeiziek zijn. En dan zijn er nog al die professionals met goede adviezen. Freek die als medische professional na de geboorte van Thomas de GGZ op zijn vrouw afstuurt.

Het moet gezegd, na verloop van tijd krijg je toch echt wel een behoorlijke hekel aan Freek met zijn bezitterigheid, ‘wetenschappelijk gestoeld’, aangaande de opvoeding van Thomas. De puber die maar moet presteren, op z’n minst het niveau van pappie moet zien te bereiken. Gaslighting is hier het woord. Het ligt er net niet te dik op. Tegen het einde krijg je nog net een ander beeld van Freek gepresenteerd. Maar ook daar is het maar de vraag of het echt positief is. Freek die met een boek en bier en pinda’s op het terras zit, tevreden oogt. Met zichzelf voornamelijk. Hij weet niet dat Katja hem bekijkt.

Na een pagina of pakweg honderdvijftig heb je het idee dat het verhaal een beetje een eigen leven gaat leiden, de schrijfster het misschien kwijt kan raken. Ergens zou deze roman iets compacter kunnen, maar het geheel blijft bij elkaar. Even dreigt het te gaan ‘Wikipediazweten’ wanneer de filosofie van Michel de Montaigne enigszins uit de doeken wordt gedaan. Maar het blijft binnen de perken en het is nu eenmaal de fascinatie van Thomas. De vrees voor een happy end is ongegrond. In dat kader weet Kelder het geheel nog een goede twist te geven.

Guus Bauer

Eva Kelder – Thomas was hier. Meulenhoff, Amsterdam. 282 blz. € 22,99.