Niet Blauwe maandagen, niet De asielzoeker, niet Tirza; na lezing van Arnon Grunbergs nieuwste roman is Thomas de Veen van mening dat Himmler in New York weleens het hoogtepunt van Grunbergs oeuvre kan zijn:

Tot nu toe was dat Tirza (2006), zou ik zeggen. (…) Tirza was een klassieke, persoonlijke tragedie, maar kreeg vleugels als 9/11-roman. Meesterlijk liet Grunberg zijn hoofdpersoon de post-9/11-geopolitiek aan westerse zijde belichamen, door het grote verhaal van superioriteit, islamofobie en wraakzucht in hem te laten samenkomen.

Zoiets doet Himmler in New York voor 7 oktober. Hij vangt de morele gevolgen voor de rest van de wereld, en dan vooral het met de Joden sympathiserende deel, van de Hamas-aanval en de Israëlische reactie daarop, de genocide in Gaza, door vragen te stellen over schuld, verantwoordelijkheid, straf, loyaliteit. Sterker: de roman brengt die grote vraagstukken in praktijk, in menselijke proporties. Daardoor is Himmler in New York een prikkelende en ook wurgend-dwingende zoektocht naar hoe nu verder, met Israël, het zionisme, de geschiedenis, het leven.

Grunbergs roman krijgt vijf ballen. Tot slot deelt De Veen nog een pluim uit voor het engagement van de schrijver: ‘Niet per se nieuw of verrassend, maar wel onontkoombaar overtuigend.’

Bo van Houwelingen staat in haar lovende recensie in de Volkskrant ook stil bij Grunbergs engagement: ‘Het is een hardnekkige misvatting dat ironie en engagement niet samengaan; voor Grunberg lijkt ironie juist een voorwaarde voor geëngageerde literatuur.’ Dat levert soms wel vragen op:

Mis ik iets als ik in de befscène met ‘vermoedelijk de grootste kut ter wereld’ niet direct de link met Gaza kan leggen?

Rob Schouten van Trouw raadt aan om het einde van Himmler in New York maar helemaal te missen:

Slothoofdstukken zijn niet Grunbergs sterkste kant, vaak gaat hij, om er een eind aan te breien, over de top.  (…) Vestdijk had het in verband met zulke mislukte eindes over het ‘pernicieuze slot’. Grunberg lijdt er onmiskenbaar aan, en je merkt het vooral omdat de aanloop ernaartoe zo bijzonder krachtig en veelbelovend is. Wat dat betreft zou ik lezers aanraden niet verder te lezen dan pagina 300. Daarna is het beste eraf.

Lees de recensie van NRC hier, van de Volkskrant hier en van Trouw hier.