Geen schilderij van de zee

Iedereen heeft wel als tiener herinneringen aan een perfecte zomer. In de roman Mijn vrienden van Fredrik Backman, vooral bekend van de tranentrekker Een man die Ove heet, beleven drie jongens zo’n geweldige zomervakantie: Ted, Joar en ‘de kunstenaar’. Deze laatste probeert het gevoel van die zomerdagen voor een wedstrijd in een schilderij te vangen. Hij maakt een schilderij van de zee, maar als je goed kijkt, is er meer te zien dan alleen het zoute water.

Vijfentwintig jaar later wordt het schilderij dat die zomer heeft vereeuwigd voor heel veel geld geveild. Daar wil de achttienjarige Louisa het schilderij dat ze altijd als ansichtkaart op zak heeft met eigen ogen zien. Het is technisch gezien niet eens zo’n goed schilderij. Eigenlijk is het alleen voor rijke kunstverzamelaars zo veel geld waard vanwege het latere werk van de nu wereldberoemde kunstenaar. Het is het kunstwerk waarmee alles is begonnen. Een mooi uitgangspunt voor een roman.

De beeldspraak in Backmans schrijfstijl is prachtig en origineel, zoals de beschrijving van het gevoel wanneer je iemand mist: ‘Er is een speciale manier van iemand missen, zoals je alleen je beste mensen kunt missen als je veertien bent, als je afscheid neemt voor je huis en het koud wordt op je huid als je je omdraait.’ Toch wordt de beeldspraak mettertijd wat overdadig en is niet elke vergelijking even geslaagd. Vooral de uitspraken over kunst zijn soms wat te veel van het goede. Zo vliegen de quotes je na een tijdje om de oren, waarvan ik het moeilijk vind te geloven dat je die in een gesprek allemaal gaat opsommen.

Het begin is veelbelovend, helaas stelt het einde me erg teleur. Het had namelijk niet clichématiger kunnen aflopen – vooral de laatste zinnen hebben voor mij het boek verpest. Echt zonde, want daardoor sloeg ik het boek met een diepe zucht dicht. De eerste paar hoofdstukken maken het waard om deze roman te lezen, maar achteraf gezien had ik bijna gewild dat ik daar was gestopt en het boek met de boekenlegger ergens halverwege achter mijn nachtkastje was gevallen.

Het mysterie is vaak een stuk interessanter dan het antwoord. In dit geval worden uiteindelijk alle vragen beantwoord, terwijl ik liever had gezien dat er iets van het mysterie bewaard was gebleven. Daarnaast wordt het plot zo ongeloofwaardig dat ik het verhaal op een gegeven moment maar als een sprookje ben gaan lezen om er nog enigszins van te kunnen genieten.

Lees Mijn vrienden als je toch nog een vleugje zomer in huis wil halen en van kunst houdt. Verwacht alleen geen lichte kost en houd er rekening mee dat je het einde beter zelf kunt bedenken. Als ik jou was, zou ik deze roman eerder als een novelle zien.

Elisa Ros Villarte

Fredrik Backman – Mijn vrienden. Vertaald uit het Zweeds door Edith Sybesma. Meulenhoff, Amsterdam. 464 blz. € 23,99.