Recensie: James Sturm en Joe Sutphin – Watership Down
Klassiek konijnenverhaal actueler dan ooit
Eerst even iets opbiechten: ik kende Watership Down eigenlijk alleen van het nummer ‘Bright Eyes’, gezongen door Art Garfunkel. Het lied is afkomstig uit de animatiefilm uit 1978, die weer is gebaseerd op het boek van Richard Adams. De videoclip, met al die aandoenlijke konijnenogen, wekt de indruk van een mierzoet kinderavontuur. Maar wie de graphic novel van James Sturm en Joe Sutphin openslaat, ontdekt al snel dat dit verhaal bepaald niet voor tere zieltjes is.
Het begint met Vijfje, een konijn dat een angstaanjagend visioen krijgt over de ondergang van zijn burcht. Bijna niemand neemt zijn waarschuwing serieus. Alleen Hazelaar gelooft hem. Samen met een groepje soortgenoten besluit hij te vertrekken (nee, geen flauwe grap over ‘het hazenpad kiezen’), op zoek naar een plek waar ze in vrijheid een nieuw bestaan kunnen opbouwen.
Dat blijkt een flinke onderneming. Onderweg krijgen de konijnen te maken met roofdieren, vijandige soortgenoten en allerlei andere gevaren. Ook blijkt niet iedere burcht een veilige haven. De ene wordt geregeerd door een meedogenloze heerser, terwijl de bewoners van een andere hun vrijheid hebben ingeruild voor een leven in gevangenschap. Uiteindelijk bereiken Hazelaar en zijn metgezellen de heuvels van Watership Down. Maar daarmee is de kous niet af. Om een nieuwe kolonie te stichten, moeten ze ook nog op zoek naar vrouwtjes. En dat levert opnieuw gevaarlijke confrontaties op.
De makers van deze stripversie sparen net als Richard Adams hun konijnen bepaald niet. Het geweld tussen de dieren wordt ongefilterd getoond. Sommige scènes zijn ronduit gruwelijk en de bloederige gevechten staan nogal haaks op het beeld dat je doorgaans van die schattige langoren hebt. Toch werkt dat hier uitstekend. De gevaren voelen daardoor heel reëel en je merkt dat er daadwerkelijk iets op het spel staat. Op sommige momenten wordt het zelfs behoorlijk spannend en is het lastig om het boek weg te leggen.
De grimmigheid van het verhaal steekt af tegen de prachtige en bijna lieflijke manier waarop de makers het Engelse landschap verbeelden. Glooiende heuvels, groene weilanden en bosrijke omgevingen worden met zachte kleuren en veel oog voor detail tot leven gebracht. De konijnen zelf zijn natuurgetrouw getekend, al lijken ze soms wel erg veel op elkaar. Het is daardoor niet altijd even gemakkelijk om de verschillende personages uit elkaar te houden.
Hoewel Richard Adams Watership Down al in 1972 schreef, is het verhaal nog altijd verrassend actueel. De vlucht voor autoritaire machthebbers, de zoektocht naar een veilige plek en het verlangen naar een samenleving waarin iedereen zichzelf kan zijn en meetelt: het zijn thema’s die ook vandaag de dag volop spelen.
Met 384 pagina’s is dit een flinke jongen. De stevige hardcover en het royale formaat maken er een schitterende uitgave van. Voorin staat een plattegrond waarop je de tocht van de konijnen kunt volgen. Achter in het boek staat nog een handige lijst met woorden uit de konijnentaal die Adams voor zijn verhaal bedacht en die ook in deze graphic novel behouden zijn gebleven.
Binnenkort maar eens aan de roman beginnen.
Jos Noorman
James Sturm en Joe Sutphin naar de roman van Richard Adams – Watership Down. Vertaald door Christine Anneliese Braun. Scratch Books, Amsterdam. 384 blz. € 39,95.
