Michael Vonk en Kaatje Gijbels zijn met instemming gediskwalificeerd (‘hebben zich teruggetrokken’) voor de Joost Zwagerman Essayprijs, omdat hun shortlistwaardige inzendingen volgens de AI-herkenningstool van Pangram (al dan niet deels) door AI zijn geschreven. De twee wannabe-schrijvers zijn zeker geen onbekenden in de literaire wereld. Zo reeg Michael Vonk de afgelopen tijd de prijzen en publicaties aaneen. Propria Cures toonde al aan dat zijn winnende inzending voor de PEN/GAU Schrijfprijs 2026, die in De Groene Amsterdammer werd gepubliceerd, hoogstwaarschijnlijk door AI gefabriceerd is, net als zijn winnende verhaal bij Berg Literair Tijdschrift Schrijfwedstrijd Proza 2026. Wij haalden drie gedichten die gepubliceerd werden op Meander door Pangram, en ook daar sloeg de meter zowat op tilt: ‘We believe that this entire text is AI’. Vorige maand bracht Vonk een novelle uit bij Droomvallei Uitgeverij met een schitterend AI-gegenereerd omslag.

Extra pijnlijk voor de jury van de Joost Zwagerman Essayprijs is dat ze niet door hebben gehad dat Vonk naar het schijnt citeerde uit een niet bestaand essay van Joost Zwagerman.

De jury van de Essayprijs schreef aan Willem Fintelman van Propria Cures dat Kaatje Gijbels ‘wat assistentie [heeft] gehad van AI’, maar het essay dus niet volledig door AI heeft laten schrijven. Desalniettemin was ze ook vorig jaar shortlister voor de Essayprijs en is Pangram over die inzending zo zeker als mogelijk, net als over haar prijswinnende column voor This is how we read (onder het pseudoniem Elektra Stone). Welk werk we van Vonk of Gijbels ook door de test halen, steeds verschijnt dit beeld:

 

Oscar van Gelderen zal met het nodige ongemak de berichtgeving over Kaatje Gijbels lezen, want wie met haar in contact wil komen, wordt verwezen naar zijn management. Op de website van Gijbels staat dat ze (maar waarschijnlijk AI) bezig is met een roman over intergenerationeel trauma en een essaybundel waarin ze onderzoekt ‘hoe culturele normen onze smaak, schaamte en keuzes vormen, en waarom we eraan blijven meedoen, ook wanneer we ze doorzien’.

Of men nog met Vonk en Gijbels blijft meedoen nu ze doorzien zijn, is maar de vraag.