Relaties die gedijen op gedoe

Een ‘juicy, spannend en herkenbaar liefdesverhaal’. Dat is wat ‘lesbiqueer’ uitgeverij Velvet Publishers ambieert met haar Velvet Pulpature-reeks. Twee vrouwen van Sytske Frederika van Koeveringe is de derde titel in die reeks en het verhaal legt de relatiebreuk van lesbisch koppel Jip en Melle onder de loep. In minder dan 140 pagina’s dompelt Frederika van Koeveringe de lezer helemaal onder in een kluwen van emoties, twijfels, verdriet en verlangens.

Door de titel Twee vrouwen en de lesbische relatie tussen de twee hoofdpersonages is het bijna onmogelijk om niet te denken aan de gelijknamige klassieker van Harry Mulisch. Ook in die roman uit 1975 staat een lesbische relatie centraal. Maar waar Mulisch zijn verhaal de allure van een Griekse tragedie wil aanmeten, gooit Frederika van Koeveringe het over een heel andere boeg. De link met Mulisch is trouwens niet bewust gezocht. In een interview met Zij aan Zij zegt Frederika van Koeveringe daar zelf het volgende over:

‘Ik werkte aan deze novelle en kwam niet op een goede titel. Er vloog van alles langs, maar alles wat ik uitschreef als eventuele titel paste net niet. Tot ik beredeneerde: als ik terugga naar de kern, wat is het dan voor mij? En dat is een portret van twee vrouwen. Dus bleef Twee vrouwen over. Pas toen ik dat opschreef, kwam Harry om de hoek kijken.’

In Twee vrouwen legt Frederika van Koeveringe de relatiebreuk tussen Jip en Melle onder de microscoop. Jip is een 38-jarige beeldend kunstenaar met een bijzondere bovenkamer die nooit rust kent. Melle is dan weer een werkverslaafde politierechercheur die veel liever in een hoekje zit te lezen dan dat ze praat over haar gevoelens.

Het verhaal start met de Jip die op een mooie zomerochtend volkomen onverwacht een einde maakt aan de relatie met Melle. Melle is in shock. In een wervelwind van afwisselend boosheid en verdriet gaat ze op zoek naar antwoorden. Antwoorden die Jip haar ook niet kan geven omdat Jip zelf niet zo precies weet waarom ze de relatie heeft verbroken. Jip trekt zich terug in het tuinhuisje van Jan Wolkers en probeert daar via haar kunst en de isolatie zelf te begrijpen waarom ze zich heeft losgewrikt van Melle.

Een zoveelste verhaal over een liefdesrelatie die spaak loopt bij de eerste de beste hindernis (‘Oh nee, hij/zij houdt van de kleur beige!?’) of omdat een van de personages plots sneller kan rennen dan Usain Bolt zodra de relatie wat serieuzer wordt? Nee, Frederika van Koeveringe serveert geen doorslagje van een sneeuwvlokjesgeneratie-break up.

Wat na de plotse aankondiging van Jip volgt, is een soort reconstructie van de start en de evolutie van de relatie. De lezer krijgt meer inzicht in de personages. Zo is het bijvoorbeeld snel duidelijk dat het brein en de binnenwereld van Jip op een andere manier werken. In de wereld van Jip zijn er zoveel zijwegen ‘dat de gemiddelde fomolijder er een hyperventilatieaanval van zou krijgen’. Of nog: ‘Alles wat er om haar heen gebeurt dendert met zeshonderd kilometer per uur haar lijf binnen’.

Door die eindeloze stroom aan prikkels, heeft Jip af en toe te kampen met een soort kortsluiting waardoor ze impulsieve, onverwachte beslissingen neemt. Om haar gedrag wat minder afwijkend te maken, gebruikt Jip het internet als gids en wegwijzer in het leven. Ze legt alles ‘naast het meetlint van de onlinewereld’, gaande van de do’s and don’ts op een eerste date en wanneer je voor het eerst moet kussen tot… hoe je een relatie moet stoppen.

Wanneer er gaandeweg meer fricties en ruzies in de relatie sluipen en Jip en Melle elkaar even vaak afstoten dan aantrekken, lijkt de relatie in een klassieke patstelling te belanden: ze kunnen niet mét maar ook niet zonder elkaar. De twijfels, de moeilijke communicatie, de wisselende en tegenstrijdige emoties,… Frederika van Koeveringe brengt het allemaal netjes en met een mix van humor en ontroering in kaart.

Sytske Frederika van Koeveringe (1988) is afgestudeerd aan de Gerrit Rietveld Academie en werkt sinds onder meer als schrijver, schilder en zeefdrukker. Volgend jaar verschijnt haar eerste poëziebundel.

Maarten De Rijk

Sytske Frederika van Koeveringe – Twee vrouwen. Velvet Publishers, 136 blz. € 17,50.