Nieuws: Hebban olla vogala – absoluut topstuk uit de letteren – in het Mauritshuis, maar het museum zwijgt erover in alle talen
Dat met Hebban olla vogala nestas hagunnan ooit de Nederlandstalige letterkunde begon, is betwistbaar, maar de tekst uit de 11e eeuw is wel een mooi poëtisch begin om te koesteren. Elke literatuurgeschiedenis opent er immers mee en de site Hebban heeft de naam eraan te danken. Het manuscript waarin de tekst (waarschijnlijk als oefening) voorkomt, is nu te zien in het Mauritshuis. Je zou denken dat dat nieuws duizenden letterkundigen op de been zou brengen, maar het museum vertelt er niets over. Natuurlijk wel over dat eeuwige puttertje (ook mooi, maar dat hangt er altijd), maar niet over die beroemde eerste zinnen.
Bas Jongenelen, letterkundige en docent aan de Fontys Lerarenopleiding Tilburg, geeft al jaren les over het begin van de Nederlandse letterkunde. Hij was in het Mauritshuis en was verbijsterd over het gebrek aan aandacht voor het manuscript:
Op dit moment is er in het Mauritshuis in Den Haag een tijdelijke tentoonstelling te zien: BIRDS. In een glazen kistje ligt het blad met daarop het beroemde Hebban olla vogala-gedichtje. Dat is een absoluut topstuk binnen de Nederlandse literatuurgeschiedenis. Maar op de site van het Mauritshuis is daar niets over te lezen. Alsof je ‘De aardappeleters’ van Van Gogh in je expo hebt, maar dat je dit te onbelangrijk vindt om op je site te zetten. Ongelofelijk!
BIRDS is nog te zien tot 7 juni.
(Foto: Bas Jongenelen wijst met de schaduw van zijn vinger de tekst aan, © Anneke Dunning)
Lol. Ik heb ‘Birds’ ook gezien (een piep-kleine expositie, pun intended) en ik vond het juist wel vermakelijk dat het betreffende manuscript geen speciale aandacht kreeg, behalve dan dat de tekst ‘iets met vogels’ te maken had. Het ‘hebban olla vogala…’ ging daarmee functioneren als een soort resonantie van dat puttertje van Fabricius: een vogel als wegwerpding, in een willekeurig dichtregeltje, geschreven met een ganzenveer. En wanneer schrijf je dat op: als je even wilt proberen of je ganzeveren pen weer lekker schrijft nadat je die heb bijgeslepen met een mesje. Of, in het Latijn: ‘probatio penne si bona sit’ (dat ook op de betreffende manuscript-pagina te zien is).
Er werd her en der op FB gewag van gemaakt en elders online, dus echt onzichtbaar was het manuscript niet. Kester Freriks in NRC noemt het trouwens niet: https://www.nrc.nl/nieuws/2026/02/13/in-tentoonstelling-birds-hebben-de-vogels-zelf-een-stem-a4920212?utm_source=clipboard&utm_medium=clipboard&utm_campaign=share&utm_term=share-modal&gift_token=4920212~1776184056~Z67map0IEeKfgABQVoV_mg~ERPFp35df18gbQ_acQ7j95WD3aV31dZil5h7akLE4kM