‘Wie kom in pies!’

In het nieuwste kinderboek van schrijver Bibi Dumon Tak en illustrator Annemarie van Haeringen Wij komen in vrede hebben dieren weer de hoofdrol. Deze keer krijg je een exclusief kijkje in de leefwereld van schepsels onder water. Dit jaar brengt een eigenzinnig krilldier op de jaarlijkse vergadering van het krill voor het eerst een vijfde agendapunt in: ‘Waarom worden wij door iedereen gegeten, terwijl we zelf niemand kwaad doen?’ Dat klinkt inderdaad behoorlijk oneerlijk.

Het rebelse krilldier begrijpt bovendien niet waarom ze alleen een verzamelnaam hebben, terwijl ze allemaal individuen zijn. Daarom wil het krilldier, in plaats van nummer zoveel te zijn, een eigen naam hebben: Krilljoen (afgekort Joen). Zoals hij zegt: ‘Wij bestaan stuk voor stuk.’ Het kinderboek laat hiermee overtuigend de kracht van het individu zien.

Het krill komt gezamenlijk in opstand. Krilljoen gaat samen met het oudste krilldier, Krilljard, met een witte vlag op pad. Ze willen andere zeedieren die hen normaal gesproken opeten overtuigen van het onrecht. Gelukkig staan Krilljoen en Krilljard er niet alleen voor, want een krillkoor ondersteunt hen als een soort van onzichtbaar leger. Dit is typografisch sterk weergegeven door uitroepen tientallen keren te herhalen. Zo wordt mooi gesymboliseerd dat meer krilldieren een eigen stem hebben, al zeggen ze meestal hetzelfde.

Het levert tekstblokken op met telkens dezelfde uitroepen achter elkaar, als ‘Vlag recht!’, ‘En toen?’ of ‘Kiep kalm!’. Het is leuk als er af en toe een net iets andere uitspraak tussen zit, mits je goed kijkt. De herhaling kan snel saai of eentonig worden, maar door de humoristische toon blijft de vaart erin. Al heb ik wel medelijden met ouders, die dit moeten voorlezen en daarbij het koor van kriel in verschillende stemmen moeten laten klinken.

Het sterkst vind ik de meerstemmigheid werken in de dansscènes, waar de letters over de pagina golven. De krilldieren houden namelijk van samen dansen, de haringen draaien liever en de pijlinktvissen zweven. Verschillende diersoorten komen in het boek aan het woord: van de haringen Mattie en Mattie tot inktvis ‘ukkepuk’ (afgekort ‘uk’). Alle dieren krijgen een eigen stem via de humoristische schrijfstijl en het heerlijke zinsritme van Bibi Dumon Tak. Ze maakt speels gebruik van afkortingen en knipoogt naar de verengelsing van tegenwoordig.

De zeedieren krijgen daarnaast een eigen persoonlijkheid en een gezicht dankzij de kunstzinnige illustraties van Annemarie van Haeringen. Met hun grote ogen en vloeiende bewegingen komen de dansende krilldieren echt tot leven, net als de kolossale inktvis met al zijn moordlustige tentakels en zuignappen. Het is ook mooi om te zien dat de illustraties de ruimte krijgen over twee pagina’s, waardoor ze volledig tot hun recht te komen.

Het is en blijft een kinderboek, dus sommige woordgrapjes zijn voor volwassenen wat flauw en de onderliggende boodschap – we zijn allemaal gelijk, hoe groot of klein je ook bent – wordt wel nadrukkelijk uitgelegd. Tussendoor komen ook een paar leerzame dierenfeitjes aan bod, al worden die soms niet zo subtiel gebracht. Ik heb wel een nieuw creatief scheldwoord geleerd. En een scheetgrap kan natuurlijk niet onderbreken. Daarnaast vind ik het jammer dat de hoofdstukken beginnen met grote letters die niet overeenkomen met de beginletter van de eerste zin om op het einde een woord te vormen.

Desondanks stelen de uitgesproken persoonlijkheden van het krill en hun vurige dialogen de show en voorkomen ze dat het voor volwassenen saai wordt. Zo is er Krilljard die eigenlijk het liefst gewoon naar huis wil en zichzelf als 11-jarige veel te oud vindt voor deze missie. Het geëngageerde einde valt wat mij betreft tegen, omdat het enigszins voorspelbaar is dat het allemaal de schuld is van de mens.

Het originele en uitgebreide colofon maakt echter veel goed: twee speelse pagina’s vol commentaar, met zelfs de strepen van een zebravis die op zijn kop staat als streepjescode. ‘ISBN (Iedereen Super Bedankt Natuurlijk)’ – is misschien wel de leukste afkorting uit het boek. Wij komen in vrede is eigenzinnig, visueel sterk en duidelijk geëngageerd. Ondanks enkele schoonheidsfoutjes zou ik nog steeds graag een T-shirt willen dragen met ‘You go, krill!’

Elisa Ros Villarte

Bibi Dumon Tak – Wij komen in vrede. Geïllustreerd door Annemarie van Haeringen. Querido, Amsterdam. 136 blz. € 19,99.