Sober als Scandinavisch design

De roman Mijn tijd in deze bossen van de Noorse schrijver Gaute Heivoll is een ingetogen en diep aangrijpend portret van een leven dat zich uitstrekt van 1932 tot 1974. In sobere, heldere zinnen – proza dat doet denken aan Scandinavisch design – ontvouwt zich het bestaan van Johannes en zijn vrouw Ingeborg, die samen proberen een leven op te bouwen op hun boerderij.

Heivoll richt zijn blik zowel op de kleine, dagelijkse handelingen als op de ingrijpende gebeurtenissen die een mensenleven tekenen. Juist in die combinatie schuilt de kracht van de roman: het alledaagse krijgt gewicht, terwijl het uitzonderlijke niet wordt uitvergroot. De jaren verstrijken, het dorp en het platteland veranderen, maar Johannes blijft in wezen dezelfde: standvastig en zwijgzaam.

De relatie tussen Johannes en Ingeborg is het prominente gegeven van het boek. Zijn liefde voor zijn vrouw blijft onveranderd, ook al openbaart zich schizofrenie bij haar. Hij beschermt haar, onvoorwaardelijk en volhardend, maar die bescherming wordt gaandeweg steeds beklemmender.

Precies op dat ogenblik voelde hij ook iets anders hij voelde dat wat eerder eenvoudig was nu misschien onmogelijk zou zijn. Hij wist niet of hij het zou kunnen. Hij wist niet of hij haar kon vergeven dat ze hem al die tijd had afgenomen.

Heivoll keert bovendien de gebruikelijke verhoudingen om: het is hier de echtgenoot die fysiek mishandeld wordt. In nuchtere, precieze taal beschrijft de auteur deze scenes, alsook scenes met een seksuele handeling.

Het kinderloze huwelijk vormt een stille kern van gemis. Johannes’ verlangen naar een dochter blijft aanwezig, als een onderstroom die nooit helemaal aan de oppervlakte komt. Zijn relatie met een buurmeisje is daar kenmerkend in. De roman toont bovendien een hechte gemeenschap waarin iedereen betrokken is bij elkaar; het dorpsleven is een levend netwerk van onderlinge afhankelijkheid.

Mijn tijd in deze bossen neemt je mee naar het, redelijk onderkoelde, Noorwegen van vroeger. Het brengt ook rust door de terugkerende handelingen; maaien, melken, door de bossen lopen. Daarin schuilt de kracht van een verborgen standvastigheid.

Rosanna Del Negro

Gaute Heivoll – Mijn tijd in deze bossen. Vertaald uit het Noors door Liesbeth Huijer. De Bezige Bij, Amsterdam. 431 blz. € 29,99.