Een explosieve dag

In de Volkskrant stond onlangs een groot artikel in het zaterdagbijvoegsel ‘Zondag’ over aids in de Nederlandstalige literatuur. Onderzoeker Jesse van Amelsvoort somde daarbij een rijtje romans op waarin aids een rol speelde. Het vorig jaar verschenen Willy & Romain van Louis van Dievel stond er ook bij. Aids heeft daarin slechts een kleine rol, vooral in de afwikkeling van het verhaal.

Het startpunt van Willy & Romain is een ontsporing van een goederenwagon in Sint-Mariaburg in 1990. Deze gebeurtenis vond daadwerkelijk plaats. De omgevallen wagon bevatte dimethylether en dat kon leiden tot een enorme ontploffing. Alle huizen in straten die grensden aan de spoorlijn werden ontruimd. In één van die huizen slapen Willy en Romain van wie vooral de laatste er slecht aan toe, een gegeven dat ook pas later een rol krijgt. Het paar wordt met redelijke dwang geëvacueerd en ze komen terecht in een sporthal waar buurtbewoners die geen directe familie of kennissen in de omgeving hebben, worden ondergebracht. Tot zover de rode draad in het verhaal.

Louis van Dievel springt van het explosieve heden terug naar het verleden van de twee mannen. Willy is eerst met een vrouw getrouwd geweest en heeft twee zonen, Romain heeft de homoseksuele liefde al vroeg in zijn jeugd ontdekt op het internaat van het Klein Seminarie. Willy is de introverte man, Romain, marktkoopman van beroep, is de meer extraverte van het stel. En toch komen ze bij elkaar. In Willy & Romain zie je vooral een tijdsbeeld van de jaren zeventig en tachtig en een sfeertekening van de enorme vooroordelen die er in die jaren bestonden. Van Dievel is geen schrijver die dat in essay-achtige stukken nader belicht. Zijn kracht is dat hij die vooroordelen laat zien door de opmerkingen van gewone mensen. Van Dievel geeft fabrieksarbeiders, marktkooplui, politiemannen een stem en laat ze in realistische dialogen spreken. Hoe vaders hun zonen verwijten maken, hoe een ex-vrouw het leven van haar man probeert zuur te maken, de terloopse opmerkingen op de markt, in de winkel, op straat, in het café, die toch steken. Wat ook opvalt is dat Van Dievel het n-woord nog vrijelijk gebruikt. Waarschijnlijk historisch correct omdat we in 1990 in het algemeen geen andere termen gebruikten en toch schrik je nu op van de botheid ervan.

Naarmate je dichter bij het einde komt, blijkt er nog een ander plotlijntje te lopen dat te maken heeft met de overspelige Romain en die eerdere elementen uit het verhaal op de dag van de treinramp verklaren. Dat geeft de korte roman en de daarbinnen beschreven relatie tussen twee doodnormale mannen nog even een onverwachte twist.

Coen Peppelenbos

Louis van Dievel – Willy & Romain. Manteau, Antwerpen. 176 blz. € 24,99.