Het leven zelf

Al zes jaar publiceren Stefanie Liebreks, Joost Oomen en Yentl van Stokkum op het Instagramaccount @poezieiseendaad iedere dag een gedicht. Meer dan 32.000 volgers heeft het account, die de gedichten, afkomstig uit bestaande dichtbundels, liken, delen en becommentariëren. Liebreks, Oomen en Van Stokkum hebben een gelukkige hand van kiezen. Ze weten elke dag te verrassen met een mooi gedicht. Hun eerste bloemlezing Voor alle dagen. Honderd-nog-wat gedichten zonder gelegenheid was een groot succes en beleefde al snel een tweede druk. En nu is er een tweede bloemlezing die de titel van het account draagt en een ondertitel heeft die doet denken aan de Poëziekalender van Plint: 365 + 1 gedichten voor het hele jaar. Alle gedichten zijn voorzien van een datum. Zelf spreken de samenstellers van een ‘scheurkalender waarin je niet wilt scheuren’. De Poëziekalender van Plint krijgt in 2027 overigens de naam Scheurkalender en bevat aanzienlijk minder poëzie dan in voorgaande jaren. In plaats van een dagelijks gedicht krijgt de lezer voortaan iedere dag een kunstwerk met een zoek-de-verschillenopdracht, en nog slechts één gedicht per week. Een merkwaardige koerswijziging, vind ik, want juist het dagelijkse gedicht maakte deze kalender zo aantrekkelijk.

De nieuwe bloemlezing van @pöezieiseendaad is een kloeke, gebonden uitgave met leeslint, een aangenaam contrast met de vluchtigheid van Instagram en de losse blaadjes van de Plintkalender. De bundel opent met ‘Harde modder’ van Menno Wigman, een bijzonder sterke keuze.

Het is de eerste van de eerste. Harde
modder. Je steekt je hand in het verhaal
van gisternacht en rookt een sigaret.

Niet alle gedichten zijn afgestemd op de kalenderdatum, en soms ontbreekt een voor de hand liggend gedicht op een bepaalde datum. Op 1 mei staat niet Gorters ‘Een nieuwe lente en een nieuw geluid: / Ik wil dat dit lied klinkt als het gefluit, / Dat ik vaak hoorde voor een zomernacht’ maar een gedicht van Mário Cesariny de Vasconcelos dat ook heel mooi is:
[QUOTE]

Stem in de bergen van Almada

‘Hallo zon hallo hond voor tien minuten!
Goeiemorgen daar aan de hemel ver van de aarde!
Je zou met ons mee naar binnen moeten gaan
Daar binnen moeten schijnen, schitterend als een brand op zee!
Je zou moeten leren verbleken, je zou moeten leren kotsen
Wanneer de rook te veel wordt en je bijna stikt. Wat
Zou je misselijk zijn… straal-misselijk!
Maar je kunt niet, we weten
Dat je niet kunt, we weten
Dat je vastzit, op karwei
Daar aan de hemel zoals wij hier op aarde.

O zon, lekkere zon, het is komisch: je bent aan de ketting gelegd!
[…]

‘Poëzie is geen truc die zich laat voorspellen. Het is het leven zelf,’ aldus de bloemlezers in hun voorwoord en dat maken ze elke dag waar in Poëzie is een daad. Zo verrast een gedicht van Anton de Kom op 1 juli (Keti Koti) wel en ‘Klaprozen in oktober’ van Sylvia Plath (vertaald door Anneke Brassinga) is zo mooi dat je je de maand oktober niet zonder dit gedicht kunt voorstellen. En begin juni treffen we Gorter alsnog aan met een kort gedicht over de liefde.

Wat Poëzie is een daad zo aantrekkelijk maakt, is de vrijheid waarmee de samenstellers te werk zijn gegaan. Sommige gedichten krijgen door hun plaats op de kalender een extra betekenis, andere staan geheel op zichzelf. Ook in hun keuze van dichters laten Liebreks, Oomen en Van Stokkum zich weinig aan bestaande hiërarchieën gelegen liggen. Naast Plaths ‘Klaprozen in oktober’ staat een gedicht van de mij onbekende Lans Stroeve over knaagdieren en ‘een kattenfilmpje van ons kind’ dat ik zo fascinerend vind dat ik meteen een bundel van haar heb besteld. Ook de gevestigde namen bieden verrassingen. Wie hun werk al kent, ontdekt misschien een onbekend gedicht en grijpt opnieuw naar een bundel. Voor anderen is het een eerste kennismaking die naar meer smaakt. Liebreks, Oomen en Van Stokkum hebben de poëzie een grote dienst bewezen met deze tweede bloemlezing.

Marie-José Klaver

Stefanie Liebreks, Joost Oomen & Yentl van Stokkum – Poëzie is een daad. 365 + 1 gedichten voor het hele jaar. De Bezige Bij, Amsterdam. 462 blz. € 39,99.