De vertaling van de onderstaande roman verscheen in 2011.

Chicklit avant la lettre

Rona Jaffe is 26 jaar als zij Van alles het beste schrijft en publiceert. De roman is gebaseerd op haar eigen ervaringen als beginnend typiste/secretaresse bij een New Yorkse uitgeverij. Bij publicatie in 1958 slaat The Best of Everything in als een bom. En het wordt nog mooier als de roman een jaar later verfilmd wordt met in de hoofdrol Joan Crawford.

In Van alles het beste wordt de belevingswereld van jonge vrouwen in het begin van de jaren vijftig van de vorige eeuw op realistische wijze en onopgesmukt beschreven: alsof je erbij bent. Caroline Bender is het ankerpunt van de roman, je zou kunnen zeggen het alter ego van Rona Jaffe. Zij begint, net afgestudeerd maar ook teleurgesteld in de liefde, op 2 januari 1952 bij het uitgeefconcern Fabian Publications in Radio City, op de hoek van 6th Avenue en 50th Street, in the heart of the City. Daar is het de wereld van mannen in pakken, vrouwen met hoedjes, lippenstift, mooie leren handschoenen en kokette kleding. Maar dan wel zoals het de mannen behaagt; het feminisme is in 1952 nog toekomstmuziek. De vrouwen houden zich staande met elkaar, zo ook op de redactie van de Fabian-uitgeverij.

Caroline raakt direct bevriend met de doorgewinterde – lees: in de omgang met mannen – Mary Agnes. In dit nieuwe jaar zijn er ook fresh girls aangenomen als April, net in New York aangekomen vanuit de Midwest, Gregg, die vooral een acteercarrière ambieert en Barbara, gescheiden en moeder van een babymeisje, die de baan uit puur lijfsbehoud nodig heeft. Al deze jonge vrouwen lijken fragmenten te zijn van het leven van de schrijfster: ook zij heeft zich staande moeten zien te houden in de mannenwereld van commercie, het zakenleven en de uitgevers- en reclamewereld. Het is Mad Men – niet voor niks houdt Don Draper in de serie Jaffe’s roman omhoog. Een prachtige cross-reverence en een eerbetoon tegelijk.

Een terecht eerbetoon, want aan de hand van Jaffe’s personages wordt de lezer meegenomen in de jaren vijftig-wereld van enerzijds glamour en vertier en anderzijds die van het permanente geldgebrek en de armoedige huisvesting. En dit wordt ze voorgehouden in een advertentie in The New York Times:

‘Jij verdient van alles het beste

De beste baan, de beste werkomgeving, het beste salaris, de beste contacten.’

Een illusie. De jonge vrouwen strijden namelijk permanent; strijden om een baan die hun opleiding recht doet; strijden om een plek voor zichzelf; en strijden om een huwelijk met een succesvolle man. Dat alles dus. Nachtelijke uitspattingen, overvloedig drankgebruik en overspel met getrouwde mannen. Wat een jonge vrouw allemaal wel niet moet doen om zich staande te houden in deze minne mannenwereld: Van alles het beste verhaalt ervan in raak en tegelijk lichtvoetig proza.

Van alles het beste kan zomaar, veertig jaar voor dato, beschouwd worden als chicklit avant la lettre, maar bezit anderzijds wel vanwege de karakterbeschrijvingen, de dialogen en de verbeelding van de soms benarde situaties waarin de personages zich bevinden, een beslist literair gehalte. Het is dan ook volledig te begrijpen dat Van alles het beste in duizenden over de toonbank rolt: een literaire bestseller is het in de jaren vijftig.

Terecht is het dan ook dat Jaffe’s debuutroman in 2005 met een voorwoord van de schrijfster (die datzelfde jaar overlijdt) nieuw leven ingeblazen wordt. Wat dan ook de aanleiding vormt voor een (smetteloze) vertaling in het Nederlandse taalgebied. Het is een roman om van te smullen.

Wiebren Rijkeboer

Rona Jaffe – Van alles het beste. Vertaald door Petra C. van der Eerden. De Arbeiderspers, Amsterdam. 512 blz. Eerste druk 2011. Het boek is uitsluitend (modern) antiquarisch verkrijgbaar.