Doe maar gewoon

‘Er komt veel op haar af. Waar ze misschien nog wel het meest naar uitkijkt straks in Nederland. Als Jess uit school komt. Samen een kopje thee drinken. Daarna naar buiten. Jesslynn die speelt in de tuin. En zij de keuken in. Voor het avondeten. Gek eigenlijk. Dat ze daar zo naar uitkijkt. Ze weet dat mensen daar misschien om moeten lachen. Maar voor haar zit het juist daarin. De kleine dingen. Het simpele leven.’

Alleen al op basis van de titel is de rode draad in deze sportbiografie snel gevonden: Estavana Polman is een heel gewone meid. Tuurlijk, ze was een van de beste, zo niet de beste handbalster van haar generatie, die honderden wedstrijden speelde voor Oranje en internationale topclubs, en daarin nog veel meer doelpunten maakte. Oké, ze is met enige regelmaat te zien op televisie, zowel in sportachtige talkshows als realityshows. Ja, ze heeft een relatie met een van de beste voetballers van zijn generatie, iemand die niet van de tv is weg te slaan. Maar hé, los daarvan is Estavana altijd gewoon een vrolijk en sportief straatschoffie uit Arnhem gebleven.

In Gewoon Estavana volgt sportjournalist Gerben Engelen – producer van Voetbal Inside – Estavana Polman enkele jaren bij speciale momenten: belangrijke toernooien en de aanloop daarnaartoe, maar hij is ook aanwezig bij televisieoptredens en persoonlijke evenementen, zoals het verjaardagsfeestje van haar dochter. Hij doet hiervan verslag door vrij letterlijk te beschrijven wat er gebeurt en gezegd wordt; het boek staat dan ook vol met passages als onderstaande.

‘Estavana en Winniefred zetten koers richting de redactieruimte. Op de bovenste verdieping van Tapasbar Plan B is het een drukte van jewelste. Terwijl redacteuren driftig op hun laptops tikken, voorzien de dames van de visagie de tafelgasten van vanavond van make-up. Estavana’s gevolg heeft inmiddels een aangename positie op het aangrenzende terras ingenomen. Willem en manager Terence zitten aan het bier. Rafael en Beter Laat Dan Nooit­eindredacteur Marcel drinken rosé.’

Je krijgt het gevoel dat je er zelf bij bent, zou je kunnen zeggen, of je krijgt een uniek kijkje achter de schermen bij de opnames van een tv-programma. Maar ik zou zeggen: wat is hier in vredesnaam interessant aan? Hetzelfde geldt voor de vele gesprekken in het boek die door de auteur nagenoeg woord voor woord zijn overgenomen: babbeltjes tussen Estavana en haar ouders, met Rafael en hun dochter, of met managers en teamgenoten. Gewone gesprekken die doorgaans net nergens over gaan, waarvan we er natuurlijk vele voeren op een dag, maar die in ons geval gelukkig niet in een boek terechtkomen.

Je moet dus zelf conclusies trekken om een beeld te vormen van de persoon Estavana en haar entourage. Dat laatste bestaat hoofdzakelijk uit haar ouders, met name moeder Winniefred is vaker wel dan niet aanwezig. Ik schreef in een vorige recensie nog hoeveel bewondering ik had voor ouders die hun kinderen ondersteunen bij de moeilijke weg naar een topsportcarrière, maar dit boek laat zien hoe het is als een ouder bovenop alles in je leven zit; ze bedenkt zelfs de naam voor Estavana’s dochter, en zoekt een huis uit waar ze na afloop van haar carrière in Arnhem komt te wonen. De sporter zelf lijkt het prima te vinden, en belt ook voor elk wissewasje in het huishouden haar moeder even op voor raad en daad. Heel gewoon.

Wie vooral geïnteresseerd is in de sportieve prestaties en ontwikkeling van Estavana als handballer komt in dit boek bedrogen uit. Met reuzesprongen gaat Engelen door de jeugd en beproevingen die Polman moet doorstaan om aan de top te komen: ze is zo talentvol dat ze op jonge leeftijd al met de professionals meedoet, terwijl haar leven allesbehalve bij dat van de volwassen speelsters aansluit. Hetzelfde geldt voor haar verhuizing naar handbalwalhalla Denemarken op negentienjarige leeftijd, waar ze bij een topclub de sterren van de hemel speelt, maar het in haar appartementje in haar eentje moet rooien. We lezen dat ze zich in die tijd eenzaam voelt, maar dit wordt snel weer weggelachen met anekdotes over kleren kopen in plaats van wassen en maaltijdknakworsten uit een waterkoker bij wijze van avondeten, iets wat ik zelf vooral een tragisch beeld vond.

Als Ajacied was ik natuurlijk stiekem benieuwd naar de relatie tussen Estavana en Rafael van der Vaart, en daar worden niet geheel verrassend wel de nodige pagina’s aan gewijd. In 2016 worden ze op initiatief van Rafael gekoppeld door nota bene Frits Barend, nadat hij beide sporters geportretteerd heeft voor zijn magazine Helden. Omdat hij in Spanje en zij in Denemarken woont, bestaat hun relatie eerst voornamelijk uit beeldbellen, iets wat nog altijd regelmatig gebeurt gezien hun vele tv-reizen van en naar Nederland vanuit Roemenië, waar Estavana vanaf 2022 handbalt en het stel zodoende woont. Rafael komt in het boek eigenlijk net zo over als op televisie: een hoop slap geouwehoer op een niet onsympathieke manier (en continu onderweg naar padel), maar ze zijn duidelijk gek op en ondersteunend naar elkaar, zeker na de geboorte in 2017 van hun dochter Jesslynn.

Een ander aspect dat breed wordt uitgemeten is het conflict waardoor Estavana na negen jaar bij Team Esbjerg vertrekt, de club waar ze zo veel successen boekte. Pagina’s worden besteed aan het persoonlijke relaas van Polman en haar ouders, die geen goed woord over hebben voor de coaches en clubleiding. Het conflict is samen te vatten als een storm in een glas water die vrij heftig escaleert, en door het gebrek aan wederhoor leest het vooral als een afrekening. Wel krijg je een beeld van de mentale worsteling die Estavana bij vlagen doormaakt, ook als gevolg van de hardnekkige blessures die haar in de tweede helft van haar carrière zo vaak parten spelen. Op deze momenten is Estavana het meest een mens, juist wanneer ze even niet door glamour of anderen omringd wordt.

Dat laatste gebeurt namelijk wel behoorlijk vaak voor iemand die tot vervelens toe als ‘gewoon’ wordt afgeschilderd: van etentjes in dure restaurants en luxe vakantiereizen tot de al eerder genoemde televisieoptredens en haar andere goedbetaalde bijbaantjes. Ik vind daar zelf overigens weinig geks of verkeerds aan, en velen zouden in haar positie hetzelfde doen, maar het is wel erg in strijd met dat ‘gewone’ imago van de girl next door die niet op haar mondje gevallen is. Na het lezen van dit boek constateer ik eerder dat Estavana Polman juist een vrij bijzonder leven leidt, zowel door haar succes als sporter, beroemde partner en bijbehorende paparazzi, nabije ouders, uitstapjes en dagelijkse bezigheden. Dat is haar van harte gegund, en volgens mij is Estavana ook best een leuk mens; zo komt ze althans over in dit ongetwijfeld door haar moeder van opmerkingen voorziene boek. Wie bijzonder geïnteresseerd is in de persoon of het leven van Estavana Polman moet deze biografie zeker lezen, maar als sportboek stelt het helaas ongewoon weinig voor.

Gerben Engelen – Gewoon Estavana. Uitgeverij Inside, Amsterdam/Antwerpen. 224 blz. € 22,99.

Willem Goedhart

De literaire sportzomer
Het WK voetbal, de Tour de France, Wimbledon, EK atletiek, WK roeien: deze zomer hoeft de sportkijker zich geen seconde te vervelen. Om helemaal in de stemming te komen en ons niet alleen blind te staren op wat er gaande is op het scherm en in de media, duikt Tzum als vanouds de boeken in. Onze schrijvers lezen de beste biografieën van sporters, vergeten geschiedenissen, jubelverhalen en zwarte bladzijden over de grootste en kleine sporten. Niet voor niets bestaat sport in ons collectieve geheugen vooral bij de gratie van de verhalen die verteld worden, lang nadat het stof is neergedaald.

(Foto: Nationaal Archief/CC0)