Vingeroefeningen

Uitgeverij Pluim lanceert De erfenis met de woorden: ‘Een kleinood voor de fans’. Aan fans en bewonderaars heeft Safae el Khannoussi geen gebrek. Sinds ze met Oroppa, een wondermooie weelderige roman, de Nederlandse letteren is binnengestormd, heeft El Khannoussi niet enkel vele lezers weten te overtuigen maar ook de jury’s van de Boon en de Libris Literatuur Prijs. Velen riepen het boek uit tot het beste van 2024.

De erfenis is een bundel van twee verhalen die enkele jaren geleden in De Gids verschenen. Het boek heeft een originele vormgeving. Bij het openslaan ontstaan er twee katernen: links ‘De dobbelaar van Caïro’, rechts ‘De erfenis’. Het kartonnen omslag loopt binnenin door naar de twee verhalen zodat elke kant op een afzonderlijk boek lijkt. De beide katernen zijn met nietjes aan de kaft vastgemaakt.

Beide verhalen worden niet rechtlijnig verteld, zijn op verschillende manieren te interpreteren en geven na meerdere lezingen niet alle geheimen prijs. Net als in Oroppa speelt El Khannoussi met verhalen in verhalen. ‘De erfenis’ opent met een man die in een Amsterdams Marokkaans theehuis zit en zich een verhaal herinnert. Hij begint het verhaal te vertellen aan de andere gasten in het theehuis. Vervolgens gaat hij naar huis waar zijn dochter hem vraagt of hij een verhaal wil vertellen. Ze haalt een recorder boven waarop hij een verhaal inspreekt. Later luistert ze naar de woorden: ‘Het was vijf uur vijfenvijftig toen de wonderlijke figuur…’. En pas dan start het verhaal over de erfenis, over een broer en zus die terugkeren naar hun geboortegrond om daar een erfenis te regelen. De man uit het Amsterdamse café wacht op het einde van het verhaal in de Marokkaanse stad Oujda samen met een vriend op de broer en zus die hun erfenis willen verkopen.

‘De dobbelaar van Caïro’ is nog raadselachtiger en moeilijk te duiden. A bevindt zich bij aanvang in een menigte en is getuige van een ‘revolte tegen het eigen bloed’. De plaats van handeling is het Tahrirplein zodat de lezer aan de protesten tijdens de Arabische Lente denkt. Plots duikt ook B op. A en B lijken geliefden te zijn die elkaar berichten sturen via de smartphone. In zo’n bericht is er sprake van ‘de meest revolutionaire toespraak van een stonede politieman’. De politieman is ook aan het dobbelen. Blijkbaar is dit een soort raamverhaal waarbinnen het verhaal wordt verteld over het spelletje backgammon dat door A en de politieman werd gespeeld, gevolgd door de toespraak, die politiek getint lijkt te zijn.

Via deze kronkelende verhalen hebben de mensen achter uitgeverij Pluim Safae el Khannoussi leren kennen. De twee verhalen kunnen worden beschouwd als vingeroefeningen voor het grote werk. De thematiek vormt zich, er wordt al gespeeld met de structuur en de stem is aanwezig. De aandacht voor de verschoppelingen en de mensen die geen Europese oorsprong hebben, zal terugkeren in Oroppa. Wie van Oroppa heeft genoten, moet dit boekje natuurlijk ook gewoon lezen.

Kris Velter

Safae el Khannoussi – De erfenis. Pluim, Amsterdam. 46 blz. € 14,99.