Gaea Schoeters heeft in een post op Facebook kritiek geuit op de manier waarop de Vlaamse krant De Standaard verslag heeft gedaan van de longlist van De Boon 2026. Schoeters, die met Het geschenk zelf ook op de lijst staat, complimenteert de jury van van de prijs met de ‘mooie en evenwichtige’ longlist. Hoe De Standaard er vervolgens over schrijft, en welke plaatjes er gekozen worden, schiet haar in het verkeerde keelgat.

De Standaard toont in haar socials/berichtgeving over de Boon-prijs helaas weer haarfijn aan waar het knelt in het literaire landschap en waarom de gender- (en andere) ongelijkheden niet opgelost raken. ‘Gevestigde waarden’ zijn oudere witte mannen, vrouwen schrijven debuten (liefst met autobiografische inslag), mensen van kleur schrijven over onderwerpen van kleur en jeugdliteratuur is een vrouwengenre. Al de rest blijft buiten beeld, want dit zijn de clichés en die blijven we bevestigen. (En dat terwijl de longlist heel mooi en evenwichtig is.) Er is, sinds Corina Koolen in 2020 haar PhD-onderzoek hierover publiceerde, wezenlijk niks veranderd.

Het artikel op de website van De Standaard over de longlist is opvallend genoeg behoorlijk neutraal. Zo worden (bij lezing op 29 november) zowel de mannelijke als vrouwelijke debutanten genoemd, zowel de mannelijke als vrouwelijke kinderboekenschrijvers en worden als doorgewinterde namen Stefan Hertmans, Marcel Möring, Tom Lanoye, Lara Taveirne en Schoeters zelf genoemd.

Als koptekst heeft de krant daarentegen gekozen voor ‘Vijf debuten op longlist van de Boon Literatuurprijs, naast gevestigde namen als Tom Lanoye en Stefan Hertmans’. Er worden twee oudere witte mannen als voorbeeld van de gevestigde namen genoemd, en Lanoye is ook nog eens het omslagbeeld van het artikel. Als plaatje bij de debutanten zien we Lieselot Mariën (vrouw), als plaatje bij de jeugdliteratuurschrijvers zien we Annet Schaap (vrouw), en Sibo Rugwiza Kanobana heeft ook een plaatje gekregen in het artikel en heeft zelf geschreven over Patrice Lumumba (man van kleur over man van kleur). Om niet aan de cliché’s te voldoen (zo interpreteert uw redacteur het) had de krant volgens Schoeters’ gedachtegang beter kunnen kiezen voor een kop waarin een vrouw wordt genoemd als gevestigde naam en haar afbeelding erbij, een afbeelding van een man die met autobiografische inslag schrijft bij de debutanten en een afbeelding van een man bij de kinderboeken. Als een daarvan van kleur is moet die niet over een onderwerp van kleur schrijven.

Schoeters benadrukt dat ze de kritiek niet uit om aandacht te vragen voor haar ‘al dan niet gevestigde waarde’ (‘na twee bestsellers met vijfsterrenrecensies die in resp. >20 en 9 talen vertaald zijn, en een lezingentournee die alleen Bart Van Loo me voordeed, wat toen in alle kranten stond’). Het gaat haar om ‘hoe onder alle inclusiviteitsvernis echt naar literatuur gekeken wordt en waarom de canon (en de rest van het landschap) zo traag verandert.’

Dit is, nog maar eens, het onderbewuste denken over literatuur dat zichzelf hier onbewust blootlegt. En zich zal herhalen en bestendigen, want iedereen deelt dat vrolijk, omdat niemand het probleem ziet. En nee, het is geen kwade wil, geen complot — het is nog steeds dezelfde blinde vlek. Waardoor het systemische seksisme en racisme nooit verdwijnt.

Tot slot brengt Schoeters haar oprechte felicitaties over aan alle genomineerden.