Een witte plastic stoel op het strand

Met Wachten op Noah heeft Ish Ait Hamou een ontroerende roman geschreven over hoe kinderen het hart kunnen stelen van ouders, die geen ouders zijn. De roman is wat stijl, thematiek en spanning betreft bovendien heel geschikt voor jongeren.

De roman begint met het hartverscheurende beeld van een vrouw die op een witte plastic stoel op het strand zit, dichtbij de zee. Ze wacht tot de zee het lichaam teruggeeft van Noah, het kind van haar zus. Al vanaf zijn eerste levensjaar heeft ze voor hem gezorgd.

Het boek is vanuit verschillende perspectieven geschreven. Alle personen vertellen hun verhaal over Noah en leveren de lezer de puzzelstukjes waarmee de verdwijning van Noah kan worden gereconstrueerd. Deze constructie zorgt voor spanning: je wilt als lezer heel graag weten wat er met Noah is gebeurd. Je merkt dat verschillende personen zich schuldig voelen aan zijn verdwijning en als toeschouwer zie je dat die schuld is opgebouwd uit allemaal kleine beslissingen of opmerkingen van individuele mensen die samen tot het noodlottige ongeval hebben geleid.

De spanning bevindt zich echter niet alleen op het niveau van deze gebeurtenissen. Er komt ook een ontroerend beeld van Noah naar boven: een twaalfjarige jongen die onbevangen in het leven staat en graag de mensen om hem heen helpt. Monsieur Ibou, de armbandjesverkoper op het strand, die iedere dag de vernedering moet ondergaan om te proberen zijn waar te verkopen aan mensen die zich aan hem storen, voelt zich door Noah gezien, omdat Noah zo ongeveer de enige is die hem voor vol aanziet. Door dit perspectief ga je als lezer nadenken over vergelijkbare verkopers waar ook ter wereld, die graag in hun eigen onderhoud en dat van hun familie voorzien, welke pijn zij iedere dag moeten lijden. Zo kijkt Noah met een groot medelijden naar de misvormde voeten van Ibou:

‘Monsieur Ibou! Hoe doet u dat de hele dag! Waarom draagt u geen sandalen, voelt u het zand niet branden?’ vroeg hij.
‘Ik draag soms sandalen, maar ook die doen pijn na een tijdje op het strand. En vandaag heb ik pijn aan mijn rug.’
‘Uw rug? Ik heb het over uw voeten, monsieur Ibou!’
‘Je bent nog jong, maar ooit zul je begrijpen dat je op sommige dagen een tweede pijn nodig hebt om de eerste te verzachten.’

Naarmate het verhaal vordert, krijg je ook zicht op de verhouding tussen Fatima en Noah. Waar is Noahs eigen moeder bijvoorbeeld? Hiermee wordt inzichtelijk hoe kinderen soms de speelbal zijn in families, omdat het ‘even niet uitkomt’ om voor ze te zorgen. Welke gevolgen heeft dat voor de onderlinge verhoudingen in zo’n familie en vooral voor het kind? Noah laat zich zien als een jongen die vooral heel erg voor zich inneemt. Je kunt hem eenvoudig niet aan de kant schuiven, omdat hij zo overrompelend open en eerlijk is. Hoewel hij pas twaalf is, weet hij zelfs het hart van het net wat oudere pubermeisje Sophia te veroveren, dat zich in eerste instantie vooral zorgen maakt over hoe Noah precies op de rotsen zit die Sophia voor haar vriendinnen bezet moest houden.

Onder het verhaal ligt het prachtige beeld van de ‘halocline’, een overgangszone tussen waterlagen met een verschillend zoutgehalte. Opvallend is dat in dat tussengebied de twee lagen nauwelijks mengen. Op dit beeld drijft misschien het hele verhaal, en de ontknoping daarvan is verdrietig, maar ook heel mooi. Toch kun je dit beeld ook een diepere betekenis geven als je naar de relaties tussen de verschillende mensen kijkt. Het is of Noah zelf een soort bufferzone is tussen botsende karakters. Hij legt de verbinding tussen hen, zonder dat zijn zuivere karakter wordt vertroebeld.

Net als Het moois dat wij delen van Ish Ait Hamou, is ook dit weer prachtig vormgegeven: een zwarte gestalte in de zo troosteloze, herkenbare plastic tuinstoel, aan haar voeten een branding met gescheurde golven in verschillende kleuren waarin het wachten is op Noah.
Het boek is eenvoudig en toch heel mooi en daarom juist ook bijzonder geschikt voor lezers die nog niet zoveel leeservaring hebben.

Dietske Geerlings

Ish Ait Hamou – Wachten op Noah. Manteau, Antwerpen. 216 blz. € 22,99.