Wie denkt dat alleen in de beeldende kunst sprake is van verwarring over wie welk werk maakte, dat ‘vervalsen’ in ieder geval in de letteren niet voorkomt (en waarom zou men ook: er valt geen groot geld mee te verdienen), wie dat denkt vergist zich deerlijk.
Over eerlijke vergissingen gaat het natuurlijk niet: dat in de bundel nagelaten verhalen van Jan Arends, Ik had een strohoed en een wandelstok (De Bezige Bij, Amsterdam 1974), een verhaal van Eelke de Jong werd opgenomen (‘Jan Arends I presume’) is zo’n eerlijke vergissing. Het verhaal werd – met toestemming van De Jong en onder vermelding van zijn naam – desalniettemin ook opgenomen in de tweede druk (idem 1976).
Ook pastiches kunnen niet gerekend worden tot de vervalsingen, al kunnen ze soms voor veel verwarring zorgen. In 1985 schreef Theodor Holman voor De Groene Amsterdammer een reeks waarover de Volkskrant op 29 juni 1985 berichtte:
De Groene Amsterdammer […] kreeg begin 1985 een nieuwe hoofdredacteur, Martin van Amerongen, die binnen een half jaar alle bekende en in kleinere kring bekende columnisten van Nederland wist over te halen een enkele bijdrage te leveren aan het blad.
[…]
Allemaal nep. De stukjes waren een parodie. Het waren “pastiches” van de columns die her en der in de gedrukte media verschijnen.
Knappe staaltjes. Sommige stukjes waren zo “echt” dat het maar langzaam tot het wereldje doordrong dat er weer eens een (bekende) grap werd uitgehaald.
lees verder ›
Maar liefst vier van de tien biografieën die genomineerd zijn voor de biografieprijs 2012 zijn schrijversbiografieën. Gerard Reve, M. Vasalis, Willem Elsscht en F.B. Hotz kregen een biografie (Reve zou zelfs een derde deel krijgen dit jaar, maar daar stak Joop Schafthuizen een stokje voor). De biografieprijs is een tweejaarlijkse prijs. In 2010 won Jolande Withuis met Weest manlijk, zijt sterk. Pim Boellaard (1903-2001). Het leven van een verzetsheld. De winnaar van de Erik Hazelhoff Roelfzema Prijs krijgt €15.000.
Alle genomineerden:
Thera Coppens – Sophie in Weimar (Meulenhoff)
Gita Deneckere – Leopold I De Eerste koning van Europa (De Bezige Bij/Antwerpen)
Nop Maas – Gerard Reve 2: De rampjaren 1962-1975 (Van Oorschot)
Maaike Meijer - M. Vasalis. Een biografie (Van Oorschot)
Jaap de Moor – Generaal Spoor. Triomf en tragiek van een legercommandant (Boom)
Gerard Mostert - Marga Klompé (Boom)
Luc Panhuijsen – Een Nederlander in de Wildernis. De ontdekkingsreizen van Robert Jacob Gordon (1743-1795) in Zuid-Afrika (Nieuw Amsterdam)
Vic van de Reijt – Elsschot. Leven en werk van Alfons de Ridder (Athenaeum- Polak & Van Gennep)
Eva Rovers – De eeuwigheid verzameld. Biografie Helene Kröller-Muller (1869-1939) (Bert Bakker)
Aleid Truijens – Geluk kun je alleen schilderen. F.B. Hotz (De Arbeiderspers)
Het is Joop Schafthuizen weer gelukt om via de rechter iets te torpederen. De OBA zou een speciale tentoonstelling met roofdrukken van Reve inrichten. Schafthuizen vond dat de tentoonstelling een inbreuk was op de auteursrechten die hij sinds de dood van zijn man Gerard Reve beheert. De rechter gaf hem voorlopig gelijk en legde een dwangsom van 25.000 euro op voor elke dag dat de OBA de tentoonstelling zou laten staan.
De tentoonstelling met een paar honderd zogenaamde ‘Reefdrukken’ zou vandaag geopend worden op de jaarlijkse Reve-middag. De roofdrukkers hebben merkwaardige namen, blijkt op de website van de OBA:
De meeste roofdrukken zijn halverwege de jaren negentig uitgebracht bij de Godlof Pers. Zij hebben een standaard oplage van 36 exemplaren. De Godlof Pers zou gevestigd zijn in Banneux, een Maria-bedevaartsoord in de Ardennen. De drukkerij kende vele naamsvarianten zoals Godliefpers, Godtlospers, Godsammenlievenpers, en Pothof-persje.
Directeur Hans van Velzen toont zich teleurgesteld op de site van Het Parool: ‘Iedereen weet dat de roofdrukken bestaan, hiermee wordt dat een beetje ontkend. We hadden alleen de intentie om de werken te laten zien.’ Eerder dit jaar maakte Schafthuizen de gang naar de rechter om het derde deel van de biografie van Nop Maas over Gerard Reve te laten verbieden. Ook met succes.
Voor de zondagmiddag. Op de site Geschiedenis 24 is ‘De Grote Gerard Reve Show’ te zien. In deze overgeregisseerde show van Rob Touber zien we Gerard Reve met fijne Sinterklaasverhalen, in sketches met o.a. God als ezel (vanaf 40:26) en optredens van Adèle Bloemedaal en Gerard Cox. Klik hier.
lees verder ›
You ain’t seen nothing yet. Reve-biograaf Nop Maas en zijn uitgever Wouter van Oorschot gaan in hoger beroep tegen de uitspraak van de Amsterdamse rechtbank dat het derde deel van de Reve-biografie niet mag verschijnen. Maas blijft van mening dat Joop Schafthuizen hem in een vroeg stadium wel degelijk toestemming heeft gegeven om te citeren uit niet eerder gepubliceerd materiaal van Reve. In gesprek met Mieke van der Weij op 18 juni jl. leek Maas erin te berusten dat zijn biografie nooit volledig zou verschijnen, en was hij alweer druk doende met een nieuwe boekuitgave (het oorlogsdagboek van Hanny Michaelis), maar blijkbaar neemt hij toch de handschoen op. Misschien had Maas een gelukkiger titel dan ‘De rampjaren’ kunnen kiezen voor het tweede, en vooralsnog laatste deel van de biografie? Wordt ongetwijfeld vervolgd.
Een opmerkelijke column van Tommy Wieringa over het redactiebeleid van de Volkskrant. In 2004 maakte hij een interview voor het magazine van de de Volkskrant met Teigetje en Woelrat. Het stuk werd niet geplaatst. Wieringa kreeg een mail van de toenmalige hoofdredacteur van het magazine Barbara van de Beukering die het stuk had voorgelegd aan journalisten van de krant: Wim Wirtz en Remco Meijer.
Twee redacteuren aan wie ze het had ‘voorgelegd’ hadden het haar afgeraden. Ze plakte hun berichten integraal in het hare en zo las ik dat Wim Wirtz, chef van het boekenkatern, schreef dat het ‘nichtengeleuter’ was: ‘Verbazingwekkend dat er steeds weer media intrappen. We zouden ons blameren als we daaraan zouden meedoen, het zou bovendien onze goede relatie met Joop Schafthuizen kunnen schaden, die tot dusver als goede bron fungeert waar het gaat om de toestand van Reve en de boekenwereld om hem heen.’
Lees de volledige column bij De Pers.
Dezelfde Mieke van der Weij die Joop Schafthuizen op 7 december 2010 over zijn bezwaren tegen het laatste deel van de Reve-biografie bevroeg, ontving dinsdagnacht biograaf Nop Maas in de studio van het radioprogramma Casa Luna om te spreken over het niet verschijnen van zijn derde boek, dat op 16 juni jl. van de koelkast naar de diepvries werd gebonjourd. Maas neemt geen blad voor de mond: ‘Schafthuizen maakt altijd problemen, maar het is schokkend dat de rechter in het kort geding deze man met dit soort dingen laat wegkomen.’ De biograaf maakt duidelijk dat de overeengekomen afspraken tussen hem en Schafthuizen door de laatste zijn geschonden. ‘Vervolgens komt Joop twee weken later ineens op die beslissing terug.’
Wat de motieven van de weduwnaar van Reve zijn om het derde deel te verbieden, weet Maas niet, maar hij heeft een vermoeden. ‘Ik denk dat Schafthuizen enorm geschrokken is toen hij in mijn boek las over dingen die hij zelf heeft meegemaakt. Van de manier waarop hijzelf heeft opgetreden, hoe hij met mensen omgaat.’ Mooie samenvatting van een liefdesrelatie: ‘De eerste helft van hun relatie heeft Reve iedereen de deur uitgewerkt waar Joop Schafthuizen mee bevriend was, de tweede helft van hun relatie heeft Joop Schafthuizen iedereen de deur uitgewerkt die met Reve bevriend was.’ Zo werd, aldus Maas, hun wereld steeds kleiner en zo bleven ze uiteindelijk met z’n tweeën over.
Zolang een zaak onder de rechter is willen beide partijen doorgaans geen commentaar geven, geen uitspraken doen. Nop Maas doet nu ferme uitspraken, drie kwartieren lang. Hij doet ook een boekje open over zijn eerdere botsingen met Joop Schafthuizen. ‘Een weekend met hem was slopend. Je liep enorm op eieren, want ieder woord kon de boel tot ontploffing brengen.’ Een informatief gesprek.
Het Nationaal Archief en de Koninklijke Bibliotheek presenteren vanaf 4 maart in De Verdieping van Nederland handgeschreven stukken van bekende schrijvers, politici en andere prominente Nederlanders. In de collecties van beide instellingen ligt een schat aan egodocumenten van markante Nederlanders verborgen. Met de tentoonstelling haken KB en NA aan bij het motto van de Boekenweek: Geschreven Portretten. Kader Abdolah, schrijver van het Boekenweekgeschenk, opent op donderdag 3 maart de tentoonstelling Geschreven Portretten, 50 onvergetelijke Nederlanders. Er zullen brieven, manuscripten en aangeraakte boeken te zien zijn van onder meer Aletta Jacobs, Henriette Roland Holst, Marga Klompé, Anna Paulowna, P.C. Hooft, Louis Couperus, Harry Mulisch en Annie M.G. Schmidt. lees verder ›
