Zojuist is (opnieuw) bekendgemaakt dat Alicja Gescinska de Socratesbeker 2026 heeft gewonnen. Met Vrouwen in duistere tijden heeft ze het meest urgente, oorspronkelijke en prikkelende Nederlandstalige filosofieboek van het voorgaande jaar geschreven volgens de jury, bestaande uit Paul van Tongeren (voorzitter), Thomas Heij, Khadija al Mourabit, Sarah Vankersschaever en Thomas Velvis.

Geïnspireerd door Men in Dark Times van Hannah Arendt schetst Alicja Gescinska in Vrouwen in duistere tijden tien van haar intellectuele inspiratiebronnen. Resultaat is een rijke verzameling portretten van bekende en minder bekende vrouwelijke denkers en schrijvers. Of ze nu journalist, dichter, hoogleraar of fabrieksarbeider waren: allen kregen ze persoonlijk te maken met het kwaad en het totalitarisme van de vorige eeuw. In een literaire stijl, met zinnen om in te lijsten, toont Gescinska op meeslepende wijze hoe leven en denken met elkaar verwikkeld zijn, hoe filosofie ook geleefd moet worden. Gescinska nodigt uit om de originele werken van deze denkers te (her)lezen, en roept de lezer op om aan hen een voorbeeld te nemen. Zonder belerend te zijn bieden haar portretten krachtige voorbeelden voor het eigen leven, hoe je je kunt verzetten tegen kwaad en verontmenselijking, en de vrijheid vorm kunt geven. Het denken en doen van vrouwen die ergere tijden doorstonden dan onze eigen tijd van oorlog, polarisatie en politieke onzekerheid biedt geen simpele oplossingen, maar wel existentieel houvast. Hun ‘verzet tegen onverschilligheid’ is van onschatbare waarde ook voor onze tijd. Gescinska roept de lezer op om aan hen een voorbeeld te nemen. Ze eindigt met een krachtig appel en een pleidooi voor de filosofie (…).

Gescinska ontving vanavond haar beker in Spui 25. De uitreiking was van de spanning ontdaan doordat vanochtend per abuis de winnaar al bekend werd gemaakt in een nieuwsbrief.