‘Gaan we weer. Anderhalf etmaal lang alles in het oranje, de lelijkste kutmuziek op topvolume, de straten onderkotsen en -zeiken.’ Jamal Ouariachi verheugt zich niet erg op Koningsdag blijkt op Bluesky. Mocht je de tweedehandsboeken op de vrijmarkten overal in het land bij langsgaan, dan zijn de volgende boeken over de Oranjes misschien een tip. Laat in de reacties je eigen tips weten.

1 Ronald Giphart en Bert Natter – Willem de dikke
Trouw: ‘Willem is een veelvraat die biertjes, bitterballen en chocoladerepen in familieverpakkingen tegelijk naar binnen werkt. […] Een sprookje dat goed afloopt, wordt in de eerste zin van het boekje beloofd: Dikke Willem wordt Willem de Gelukkige nadat hij dj is geworden in de Roxy en de monarchie afschaft. Is het satire, is het een pamflet voor de republiek?’

2 Lucas Zandberg – De vergeten prins
Zandberg op Tzum: ‘Wiwill hield van vrouwen en hij woonde in Parijs, dus qua seks kwam hij niets tekort. Een gedetailleerde opsomming van al Wiwills seksuele activiteiten had ik niet bijster interessant gevonden, al zit er meer seks in dan in mijn vorige romans. In die tijd keek niemand er vreemd van op als een rijke man naar een bordeel ging. Dat was een geaccepteerd verschijnsel. En er waren natuurlijk ook veel keurige Oranjes, denk aan Wiwills broer Alexander.’

3 Sophie Zijlstra – Ik, alleen
Tzum: ‘In Ik, alleen beschrijft Sophie Zijlstra de gedachten, overwegingen en mijmeringen van Koning Willem I in de periode waarin hij de macht uit zijn vingers voelt glippen. Soms lezen we zijn fragmentarische gedachten. Soms lezen we mee met de brief, die hij aan zijn geliefde probeert te schrijven, herkenbaar aan het kroontje in het bievenhoofd. En er zijn de vlot geschreven verhalende hoofdstukken, waarin zijn zoon of Thorbecke of wie dan ook hem lastig komt vallen.’

4 Oscar van den Boogaard – Jachthuis
Tzum: ‘Jachthuis werd voorafgegaan door het tweehonderd pagina’s dikkere Kindsoldaat […]. En in tegenstelling tot het eerste deel is Jachthuis wel boeiend en intrigerend. Dat komt vooral door de ik-verteller die met de nodige bevreemding kijkt naar zijn ouders. Naar zijn vader Jim die grotendeels afwezig is omdat hij als militair in Suriname verblijft en naar zijn alcoholistische moeder Elsie die een buitenechtelijke relatie heeft met Prins Bernhard en die waarschijnlijk de natuurlijke vader is van Maxwell.’

5 Louis Couperus – Majesteit
Tzum: ‘Majesteit was een van de meest populaire boeken van Couperus. Dit heeft zonder twijfel te maken met het feit dat Couperus de wereld van vorsten zo verrassend dichtbij bracht. Bovendien zal het verhaal die eerste lezers herinnerd hebben aan allerlei actuele kwesties. Keizers als Wilhelm II en Nicolaas II hadden, zo wist men uit de kranten, ook een moeizame verhouding met hun vader of waren ook niet erg geschikt voor de troon.’

6 Tomas Ross – Voor Koningin & Vaderland
De Groene Amsterdammer: ‘De intrige van de Voor Koningin & Vaderland-trilogie spitst zich mede toe op het ontstaan en de omzwervingen van dit explosieve document. Bernhard, die het bestaan van de stadhoudersbrief altijd heeft ontkend, koos vlak voor zijn overlijden voor een frontale aanval op Ross – onder meer via een open brief aan de Volkskrant en een zelf ingelast onderzoek naar zijn eigen oorlogsverleden door zijn vertrouweling Hans van der Voet, oud-directeur van de Rijksvoorlichtingsdienst. De dubbelganger, De Anjercode en King Kong kunnen worden gelezen als het antwoord op die kritiek.’

7 Arthur Japin – De zwarte met het witte hart
De Volkskrant: ‘Ze groeiden op met medescholieren, later medestudenten, ze werden niet zozeer voor speciale gelegenheden geëxposeerd, ze liepen elke dag over straat, en bovendien genoten ze koninklijke bescherming, kwamen geregeld aan het hof, en ontwikkelden een speciale verhouding met de kinderen van Anna Paulowna en Willem II, dus ook met de latere Willem Drie en meer in het bijzonder met diens zuster Sophia. Uiteraard bleef dat ongemerkt noch onvermeld.’

8 Jeroen Olyslaegers – Wildevrouw
Tzum: ‘Los van de kracht van de roman dringt het besef door dat wij Nederlanders over het algemeen weinig weten van de zestiende eeuw in Vlaanderen. De rol die Willem van Oranje en de geuzen hebben gespeeld in Antwerpen kende ik althans nauwelijks.’

9 Simone van der Vlugt – Rode Sneeuw in december
Tzum: ‘Natuurlijk weet niemand wat Willem van Oranje op bepaalde momenten wel of niet gedacht heeft, maar toch weet de schrijfster je een indruk te geven van hoe het er misschien wel aan toe is gegaan in die jaren. In een verhaalvorm als deze blijven de gebeurtenissen je beduidend beter bij, in ieder geval bij mij, dan ooit het geval is geweest bij alle lessen uit wat voor geschiedenisboek dan ook.’

10 Gerbrand Bakker – Juni
Tzum: ‘Zoals Adrie van Oorschot de echte Sinterklaas was voor een bepaalde generatie is koningin Juliana de enige, echte koningin. Beatrix is een soort Bram van der Vlugt. Juliana komt in het eerste en laatste hoofdstuk van Juni, de nieuwe roman van Gerbrand Bakker, tot leven als een eigengereide, sigaretten rokende vrouw die zich niets gelegen laten liggen aan de officiële hofregels en in haar beknotte levenslust komisch en tragisch tegelijk is.’

(foto: Croes, Rob C. / Anefo / Nationaal Archief, CC0)