Fiesta: The sun also rises | Een magnifieke roman van de meest macho aller schrijvers

William Styron heeft ons naar Parijs geloodst (dat Parijs van rijkelijk verlichte avenues, geurige barretjes en intellectueel verantwoorde drinkgelagen), en waarom zouden we hier niet nog even blijven?
Parijs is het decor voor de eerste helft van Ernest Hemingway’s debuutroman Fiesta: The sun also rises. Een boek waarop mettertijd allerlei onprettige etiketten geplakt zijn: antisemitisch (terecht), racistisch (terecht) en vrouwonvriendelijk (mwaaa-nou-jaa, hier kom ik nog op terug).

Roman à qué?
Op Wikipedia vinden we de volgende synopsis van Fiesta: ‘De roman vertelt het verhaal van een Amerikaan, Jake Barnes, die in Parijs woont en er als journalist werkt. Jake wordt afgeschilderd als een discrete held van wie we de onvoltooide liefdes en vriendschappen in het verhaal volgen. Het is een roman à clef die een levendig beeld schetst van de schrijvers die in Parijs verbleven in de periode tussen de twee wereldoorlogen. Een groot deel van de actie speelt zich ook af tijdens de San Fermínfeesten in Pamplona.’ Dat is in de tweede helft van Fiesta, wat meteen de titel verklaart.
Ik zou het begrijpen als iemand nu vroeg: waarom zou ik dàt willen lezen? Wat is in 2026 nog de relevantie van een groepje rijke, verveelde, alcoholverslaafde Amerikanen in Parijs? En dan dat sleutelroman-gegeven… Wat maakt het uit dat de personages gebaseerd waren op echte mensen, intussen al lang dood en vergeten?
Daarom wil ik nu graag een andere synopsis voor Fiesta formuleren. Eén die misschien niet PG-13 is maar wel veel prikkelder. Komt-ie: Fiesta is een roman, geschreven in een unieke, uitdagende, treiterige stijl, over een man zonder penis die hunkert naar liefde en een vrouw die hunkert naar seks.
Zo. Blijft bij, toch?

Echo’s van een oorlog
De man in kwestie, Jake Barnes, verdient zijn kostje als journalist in Parijs. Het is de zomer van 1924 en hij brengt zijn tijd door op terrasjes en in restaurants, voornamelijk met Amerikaanse vrienden.
Jake is pijnlijk verliefd op Brett Ashley, een pracht van een vrouw. Hij is bepaald niet de enige. Brett brengt elke man in Fiesta het hoofd op hol. Ze houdt van dansen, ze houdt van seks en ze zegt nooit nee tegen een glas waar alcohol in zit.
Al vinden er in Fiesta stierengevechten plaats en al sterft er een jongeman bij de stierenrennen in de straten van Pamplona, alle échte actie in het boek wordt veroorzaakt door Brett, die haar verloofde en twee minnaars in balans probeert te houden. Een kind kan voorspellen dat die evenwichtsoefening fout zal aflopen.
Bij verschijnen werd Fiesta gelezen als een portret van de lost generation, d.w.z. de generatie die opgroeide tijdens Wereldoorlog I en erdoor werd getekend. De literatuur van de lost generation combineert trauma met luxe: de personages zijn in de oorlog hun idealen kwijtgeraakt en geven zich over aan excessen. The Great Gatsby van F. Scott Fitzgerald is een goed voorbeeld. Fiesta is dat niet – of toch niet volgens de auteur. Ernest Hemingway heeft altijd ontkend dat zijn boek een portret van een generatie was. Toch werd het zo gelezen. Je hebt het als auteur niet altijd voor het kiezen.
Er wordt in Fiesta haast nooit expliciet over de Eerste Wereldoorlog gesproken: de trauma’s en echo’s van die mondiale slachtpartij zitten tussen de regels verscholen. Brett werkte in de oorlog als verpleegster; het is denkbaar dat ze drinkt om te vergeten. Ook Jake is geschonden teruggekomen: hij werd gewond aan zijn kruis. Misschien is hij letterlijk zijn penis kwijt, misschien ook niet – punt is dat hij niet meer tot seks in staat is. Et voilà, dit is de patstelling waarmee het boek zowel opent als eindigt: Jake en Brett houden van elkaar, maar Brett houdt te veel van seks om voor Jake te kiezen. Allebei lijden ze onder een liefde die fysiek onmogelijk is.
‘What happened to me is supposed to be funny,’ zegt Jake, in een poging om het probleem weg te wuiven. En verderop: ‘I never think about it.’
Met alle respect voor Jake: we gaan zijn goede raad in de wind slaan en er toch over nadenken. Als je op zoek bent naar interessante visies op mannelijkheid, heeft Fiesta ons immers heel wat te bieden.

Mark Cloostermans

Volgende aflevering:
Une saison en enfer
(Fiesta, Ernest Hemingway, 2/4)

In ‘Held in hoofdstukken’ gaat Mark Cloostermans in literaire werken op zoek naar constructieve, niet-toxische opvattingen over mannelijkheid. De bespreking van een boek wordt telkens over drie à vier afleveringen gespreid.

Boekenlinks: