Nicolien Mizee als cabaretier

Je hebt schrijvers, columnisten en cabaretiers, maar in 2026 lopen de categorieën steeds meer door elkaar. Een ramp voor scherpslijpers, een kleine zegen voor de lezende mensheid, want literaire boeken zijn in de loop van de jaren heel wat toegankelijker geworden. Zonder meteen af te doen aan de diepgang, want die hoeft niet af te hangen van de mate van dorheid. Nicolien Mizee is op dit moment misschien wel het beste voorbeeld van de lichtvoetige diepgang. De keuze uit haar columns, gepubliceerd in Trouw en NRC, nu samengebracht in Altijd blijven groeten, bewijst dat het kan.

Je hebt zeer verschillende schrijvers en columnisten en daarnaast cabaretiers en pure clowns, maar elke vertegenwoordiger van een van deze groepen wil iets kwijt dat voor haar of hem kennelijk van belang is. En daarmee voor lezers. Nicolien Mizee blijft altijd dicht bij de alledaagsheid, want die is immers al veelvormig en gecompliceerd genoeg. Uiteraard is het daarbij zaak niet al te veel te gaan uitweiden of woest te associëren. Laat staan boodschapperig te worden. Het is vandaag de dag weinigen gegeven de subtiele toon te behouden. Het moraliserende drammen is ons allen bekend.

Niet bij Mizee. Neem nou een column als Schuld en schaamte, die begint met de vraag hoe het toch mogelijk is dat mensen soms misdaden bekennen die ze niet hebben gepleegd. Om er meteen daarna een eigen, liefst triviale ervaring aan te koppelen, in dit geval het uitrukken van een Valeriaanplant, die ze voor onkruid had aangezien. Ze werd betrapt en wilde hem wel smeren. Tot de deskundigste van de vrijwilligers in de heemtuin ontdekte dat de betreurde Valeriaan toch nog leefde, even verderop.

Mizee verbindt haar thema’s graag aan denkers of een gelezen boek. In dit geval Arthur Koestlers theorieën over gevangengenomen communisten in Stalins tijd, die op zeker moment niet meer goed wisten wat ze gedaan hadden en waarom en dus ook in staat waren niet-gepleegde misdaden te bekennen. De ontmaskerde vrouw in de column vergelijkt zichzelf met de communisten in de cel. Mooi hoe je literair in het leven kunt staan. Meteen een bewijs hoe literatuur een mens soms een beetje kan corrigeren en veredelen.

Mizee, bekend van haar unieke faxboeken aan scenarioschrijver Ger Beukenkamp, van de bestseller Moord in de moestuin en andere semi-autobiografische romans, kun je gerust een totaalkunstwerk noemen. Steeds staat haar alter ego centraal in talloze kleine botsingen met het grillige bestaan. En die zijn er in ieder leven natuurlijk vele. Kleine schaamte, grote schaamte, onhandigheid, onzekerheid, misplaatste bravoure, you name it.

Bij ons huwelijk bracht Thijs twee volwassen zonen in en ik een poes in een mandje.

Er gaat geen dag voorbij of een mens komt wel ergens heimelijk tot de conclusie dat de gekozen koers of het genomen besluit misschien bij nader inzien toch niet zo verstandig was. Een en al herkenning dus en ook leerzaamheid voor de lezers van Trouw en reden voor gegnuif bij de abonnees van de NRC. Het is in deze bundel niet op te maken welke columns uit de ene of de andere krant komen, maar soms maakt Mizee een toespeling naar de Here, dus die zullen dan wel in Trouw hebben gestaan. De NRC beweert in zijn ‘wapenspreuk’ immers nog steeds te staan voor ‘lux et libertas’.

Kleine en grotere persoonlijke irritaties, ergernissen is een te groot woord, gebruikt Mizee graag voor wat vriendelijke en grappige spotternij, waarin zich haast de cabaretier laat herkennen. Zoals in de column Als de zes in de klok komt. Ze vecht daarin een kleine vete uit met echtgenoot Thijs, die eten met het bord op schoot voor de tv ‘het einde van de beschaving’ vindt. Pas als blijkt dat hun ‘vreselijk intellectuele vrienden’ Geurt en Ursula ‘het’ ook doen, dat wil zeggen eten met het bord op schoot, gaat Thijs om.

Nicolien Mizee in de boeken van Nicolien Mizee is nog een beetje van de oude stempel, waarbij vrouwen zich niet al te zelfbewust uitspreken over hun rechten, maar vaak wat knorrig en smiespelend over hun echtgenoten steun zoeken bij zussen of vriendinnen. Heel herkenbaar, lachen de lezeressen van de krant opgelucht maar vermoedelijk zachtjes voor zich uit.

André Keikes

Nicolien Mizee – Altijd blijven groeten. De geliefde columns uit Trouw en NRC. Nijgh & Van Ditmar, Amsterdam. 240 blz. € 22,50.